پایگاه خبری مکتوبنامه: ؛ نظام رتبهبندی معلمان که از سال ۱۴۰۰ با هدف ارتقای کیفیت آموزش و بهبود معیشت فرهنگیان به اجرا درآمده، اکنون پس از چهار سال، با جدیت بیشتری دنبال میشود. با وجود چالشهای مالی و اجرایی، مسئولان از تداوم و پیشرفت این طرح خبر دادهاند و گامهای تازهای برای تخصیص اعتبارات، صدور احکام و رفع موانع پرداخت مطالبات بازنشستگان برداشته شده است. در ادامه، آخرین وضعیت این طرح را از ابعاد مختلف بررسی میکنیم.
صدور احکام و ارتقای رتبه معلمان
بر اساس اعلام وزیر آموزش و پرورش، علیرضا کاظمی، اجرای قانون رتبهبندی اکنون در ریل طبیعی خود قرار گرفته و معلمان مسیر ارتقای حرفهای خود را دنبال میکنند . به گفته وی، پس از آغاز به کار دولت جدید، حدود ۲۳۰ هزار معلم نسبت به رتبههای خود معترض بودند که با بررسی پروندهها، اصلاحات لازم انجام شد و اعتراضها به حداقل رسید .
در گام بعدی، آییننامه ارتقای رتبه معلمان با تصویب هیأت دولت اجرایی شد. بر اساس این آییننامه، احکام ارتقای رتبه بیش از ۲۰۰ هزار معلم پیش از عید صادر و مطالبات ششماهه آنان نیز پرداخت شده است .
بر اساس اعلام وزیر آموزش و پرورش، میانگین افزایش حقوق معلمان در هر ارتقای رتبه حدود یک میلیون تومان است؛ البته این رقم ممکن است برای برخی ۶۰۰ هزار تومان و برای برخی دیگر تا یک و نیم یا حتی دو میلیون تومان باشد که به پایه حقوق و رتبه کسبشده بستگی دارد .
جزئیات ۵ سطح رتبهبندی و فوقالعاده
نظام رتبهبندی معلمان، فرهنگیان را بر اساس شایستگیها، سوابق حرفهای و امتیازات کسبشده در پنج سطح دستهبندی میکند :
| رتبه | عنوان | توضیحات |
|---|---|---|
| رتبه ۱ | آموزشیار – معلم | سطح ابتدایی و پایه |
| رتبه ۲ | مربی – معلم | سطح پایه حرفهای |
| رتبه ۳ | استادیار – معلم | سطح میانی |
| رتبه ۴ | دانشیار – معلم | سطح پیشرفته |
| رتبه ۵ | استاد – معلم | بالاترین رتبه |
بر اساس آییننامه ابلاغی، فوقالعاده رتبهبندی برای هر رتبه به شرح زیر تعیین شده است:
| رتبه | عنوان | درصد فوقالعاده |
|---|---|---|
| رتبه ۱ | آموزشیار – معلم | حداقل ۴۵٪ |
| رتبه ۲ | مربی – معلم | حداقل ۵۵٪ |
| رتبه ۳ | استادیار – معلم | حداقل ۶۵٪ |
| رتبه ۴ | دانشیار – معلم | حداقل ۷۵٪ |
| رتبه ۵ | استاد – معلم | حداقل ۹۰٪ |
این فوقالعاده بر اساس مجموع امتیازات حق شغل، حق شاغل و فوقالعاده شغل در حکم کارگزینی محاسبه و به صورت جداگانه درج و ماهانه پرداخت میشود .
شرایط ارتقای رتبه و تسهیلات ویژه
بر اساس اعلام رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش، علی باقرزاده، کسب رتبه بالاتر مستلزم حداقل پنج سال خدمت در هر یک از رتبههاست . همچنین معلمانی که در ۳۱ شهریور رتبهبندی شده و چهار سال در مدارس اشتغال داشتهاند، از ۳۱ شهریور میتوانند درخواست ارتقای رتبه بدهند .
تسهیلات ویژه برای معلمان مناطق محروم:
بر اساس تبصرههای قانونی، معلمانی که بهصورت تماموقت در مناطق محروم، مدارس استثنایی، دوره ابتدایی، مناطق مرزی و مناطق عشایری خدمت میکنند، مشمول تسهیلات ویژه میشوند. به ازای هر یک سال خدمت در این مناطق، سه ماه از دوره توقف برای ارتقای رتبه کسر خواهد شد .
وضعیت پرداخت معوقات و مطالبات بازنشستگان
یکی از مهمترین دغدغههای فرهنگیان، پرداخت معوقات رتبهبندی به بازنشستگان است. بر اساس آخرین پیگیریها، اعتبار ۷ همت (هزار میلیارد تومان) برای پرداخت مطالبات رتبهبندی ۱۳۰ هزار معلم بازنشسته (سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲) پیشبینی شده است .
آخرین وضعیت پرداخت مطالبات بازنشستگان:
| گروه بازنشستگان | وضعیت پرداخت |
|---|---|
| بازنشستگان سال ۱۴۰۰ | مطالبات به طور کامل پرداخت شده است |
| بازنشستگان سال ۱۴۰۱ | معادل ۵۰ درصد از مطالبات رتبهبندی را طلبکارند |
| بازنشستگان سال ۱۴۰۲ | معادل ۲۵ درصد از مطالبات رتبهبندی را طلبکارند |
به گفته احمد فاطمی، عضو کمیسیون تلفیق مجلس، مبلغ ۷ همت در ردیف ۵۵۰۲۰۸ جدول شماره ۹ بودجه پیشبینی شده بود، اما به دلیل یک خطای نگارشی، دستگاه اجرایی مربوطه به اشتباه وزارت آموزش و پرورش ثبت شد؛ در حالی که پرداخت حقوق و معوقات این بازنشستگان بر عهده صندوق بازنشستگی کشوری است. برای رفع این مغایرت، طرح اصلاحی دوفوریتی تقدیم مجلس شده است .
وزیر آموزش و پرورش نیز ضمن عذرخواهی از بازنشستگان، ابراز امیدواری کرده است که با همکاری سازمان برنامه و بودجه، این مطالبات در اولین فرصت پرداخت شود. وی همچنین تأکید کرده است که با وجود دشواریهای اجرایی و همزمانی با شرایط جنگی، احکام ارتقای رتبه بیش از ۲۰۰ هزار معلم پیش از عید صادر و مطالبات ششماهه آنان نیز پرداخت شده است .
اعتراضات و پیگیریهای فرهنگیان
با وجود پیشرفتهای صورتگرفته، همچنان برخی فرهنگیان نسبت به وضعیت معیشتی و اجرای کامل رتبهبندی معترض هستند. جمعی از فرهنگیان سراسر کشور با ثبت یک کارزار و جمعآوری بیش از ۵ هزار و ۶۰۰ امضا، سه درخواست اصلی را از مسئولان مطرح کردهاند:
۱. ترمیم فوری حقوق فرهنگیان متناسب با نرخ واقعی تورم
۲. اجرای کامل و بدون تأخیر نظام رتبهبندی معلمان همراه با تخصیص فوقالعاده خاص
۳. حمایت بودجهای از دورههای ضمن خدمت و برنامههای بهروزرسانی علمی معلمان
امضاکنندگان این کارزار تأکید کردهاند که ادامه وضعیت فعلی، علاوه بر فشارهای معیشتی، بر جایگاه اجتماعی معلمان و کیفیت نظام آموزشی کشور نیز اثر منفی خواهد گذاشت .
نکات مهم / تذکرات / هشدارها
۱. ثبت درخواست ارتقای رتبه به هیچ عنوان باعث کاهش رتبه فعلی نمیشود و مدارک فقط برای ارتقا به رتبه بالاتر بررسی خواهد شد .
۲. ارزیابی میاندوره: وزارت آموزش و پرورش موظف است حداقل هر سه سال یکبار نسبت به ارزیابی میاندوره معلمان اقدام کند. افرادی که حداقل امتیاز لازم را برای حفظ رتبه فعلی کسب نکنند، به رتبه یا رتبههای پایینتر تنزل مییابند .
۳. پوشه کار معلم ابزار اصلی ارزیابی است که شامل مشاهده مستقیم تدریس، مصاحبه با معلم و شواهد و مستندات ارائهشده توسط معلم میشود. مجموع امتیازات رتبهبندی ۱۰۰۰ امتیاز است که ۵۰۰ امتیاز به شایستگیهای رفتاری و ۵۰۰ امتیاز به مدارک و مستندات اختصاص دارد .
مدارک مورد نیاز برای ارتقای رتبه در سامانه مربوطه بارگذاری میشود و معلمان باید نسبت به تکمیل پوشه کار خود اقدام کنند.
جمعبندی کاربردی
نظام رتبهبندی معلمان در سال ۱۴۰۵ پس از چهار سال، وارد فاز تازهای شده است. احکام ارتقای رتبه بیش از ۲۰۰ هزار معلم صادر شده و معلمان مناطق محروم از تسهیلات ویژه برای ارتقای سریعتر رتبه برخوردار میشوند . همچنین اعتبار ۷ همت برای پرداخت مطالبات رتبهبندی ۱۳۰ هزار معلم بازنشسته تخصیص یافته و روند پرداخت آن در حال پیگیری است . فوقالعاده رتبهبندی برای پنج سطح از ۴۵ تا ۹۰ درصد حقوق پایه تعیین شده است . با وجود پیشرفتها، همچنان معلمان خواستار ترمیم حقوق و اجرای کامل این طرح هستند .
سوالات متداول
۱. رتبهبندی معلمان شامل چه کسانی میشود؟
تمام معلمان استخدامی از ابتدای خدمت مشمول این قانون هستند و رتبه آنان از همان ابتدا تعیین میشود. همچنین معلمان جدیدالاستخدام نیز در این طرح قرار میگیرند .
۲. برای ارتقای رتبه به چه شرایطی نیاز است؟
کسب رتبه بالاتر مستلزم حداقل پنج سال خدمت در هر یک از رتبههاست. همچنین معلمان باید مدارک و مستندات خود را در پوشه کار بارگذاری کرده و در ارزیابیهای صورتگرفته حداقل امتیاز لازم را کسب کنند .
۳. معلمان مناطق محروم از چه تسهیلاتی برخوردار میشوند؟
به ازای هر یک سال خدمت در مناطق محروم، مدارس استثنایی، مناطق مرزی و عشایری، سه ماه از دوره توقف برای ارتقای رتبه کسر خواهد شد .
۴. فوقالعاده رتبهبندی برای هر رتبه چقدر است؟
رتبه ۱ (آموزشیار معلم) حداقل ۴۵٪، رتبه ۲ (مربی معلم) حداقل ۵۵٪، رتبه ۳ (استادیار معلم) حداقل ۶۵٪، رتبه ۴ (دانشیار معلم) حداقل ۷۵٪ و رتبه ۵ (استاد معلم) حداقل ۹۰٪ از مجموع امتیازات حق شغل، حق شاغل و فوقالعاده شغل تعیین شده است .
۵. وضعیت پرداخت معوقات بازنشستگان چگونه است؟
بازنشستگان سال ۱۴۰۰ مطالبات خود را کامل دریافت کردهاند. بازنشستگان سال ۱۴۰۱ معادل ۵۰ درصد و بازنشستگان سال ۱۴۰۲ معادل ۲۵ درصد از مطالبات رتبهبندی را طلبکارند. اعتبار ۷ همت برای این منظور تخصیص یافته و در حال پیگیری است .
۶. آیا ثبت درخواست ارتقای رتبه باعث کاهش رتبه فعلی میشود؟
خیر، ثبت درخواست ارتقای رتبه به هیچ عنوان باعث کاهش رتبه فعلی نمیشود و مدارک فقط برای ارتقا به رتبه بالاتر بررسی خواهد شد .