پایگاه خبری مکتوبنامه: پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
طرح دولت برای افزایش قیمت بنزین به ۱۰ هزار تومان، در شرایطی اعلام شد که موضوع ناترازی بنزین و افزایش مصرف سوخت به یکی از چالشهای مهم اقتصادی کشور تبدیل شده است. هدف اصلی این طرح، مدیریت مصرف، کاهش قاچاق و کنترل هزینههای ناشی از واردات بنزین عنوان میشود. با این حال، افزایش قیمت سوخت میتواند بر هزینه حملونقل و در نهایت قیمت کالاها و خدمات اثرگذار باشد و نگرانیهایی درباره افزایش تورم ایجاد کند. کارشناسان معتقدند اصلاح قیمت بنزین باید همزمان با توسعه حملونقل عمومی، اصلاح الگوی مصرف، ارتقای کیفیت خودروها و مقابله با قاچاق انجام شود تا فشار اصلی این سیاست بر خانوارها و مصرفکنندگان وارد نشود.
پیش از هر تصمیمی درباره قیمت بنزین باید ریشه پدیده مصرف بالا را شناسایی کنیم و مشخص شود میزان مصرف به خودرو، قاچاق، نحوه عرضه، تورم یا هدررفت انرژی مربوط است. وقتی خودرویی در هر ۱۰۰ کیلومتر دو برابر یا بیشتر از میزان متعارف جهانی، سوخت مصرف میکند، باید ریشه این مشکل را در کیفیت و شرایط خودرو جستوجو کرد و نمیتوان مسئله کیفیت بنزین را به مصرفکننده منتسب کرد.
وی افزود: بخشی از افزایش مصرف سوخت به شرایط اقتصادی و اجتماعی بازمیگردد؛ برای نمونه، وقتی اشتغال کافی وجود ندارد و عدهای برای امرار معاش در تاکسیهای اینترنتی فعالیت میکنند، طبیعی است که مصرف سوخت افزایش پیدا کند. کمبود ناوگان حملونقل عمومی نیز موجب میشود مردم برای انجام سفرهای روزمره ناچار به استفاده از خودروهای شخصی باشند. همچنین کمبود پارکینگ باعث میشود خودروها برای پیدا کردن محل پارک مسافت بیشتری را در خیابانها طی کنند و این موضوع نیز به افزایش مصرف سوخت منجر میشود.
این کارشناس اقتصادی اظهار کرد: در کلانشهرها و حاشیه شهرها نیز هنوز نتوانستهایم مسئله جابهجایی را به شکل مناسبی حل کنیم، در حالی که میتوان با توسعه حملونقل ریلی و عمومی، بخش قابل توجهی از این سفرها را مدیریت کرد. پس نخستین مسئله این است که باید اصل مشکل را بهدرستی شناسایی کنیم؛ متأسفانه موضوع فقط به گران یا ارزان بودن بنزین تقلیل داده میشود، در حالی که مسئله اصلی فراتر از قیمت است.
وی افزود: مسئله دوم این است که آیا برای حل مشکل مصرف سوخت، تنها راهکار افزایش قیمت است و آیا قیمت مهمترین عامل کنترل مصرف محسوب میشود؟ نمیتوان فرهنگ مصرف و سایر متغیرهای مؤثر بر میزان مصرف را نادیده گرفت. نه تثبیت قیمت و نه افزایش قیمت به تنهایی نمیتواند راهکار مناسبی برای حل مشکل باشد و باید مجموعهای از عوامل مؤثر بر مصرف سوخت مورد توجه قرار گیرد. مسئله سوم به هدفمندی یارانهها بازمیگردد؛ باید بررسی کنیم که هدف از اجرای این طرح چه بوده و چرا به اهداف موردنظر نرسیدهایم.
این نماینده پیشین مجلس با تأکید بر ضرورت استفاده از تجربههای داخلی اظهار کرد: تصمیمگیران باید براساس تجربههای بهدستآمده در داخل کشور تصمیمگیری کنند و این پرسش را مطرح کنند که آیا نمیخواهیم از تجربیات خودمان استفاده کنیم؟ اگر قرار باشد قیمت بنزین به ۱۰ هزار تومان برسد، باید مشخص شود این قیمت براساس چه فرمول و استانداردی تعیین شده و آیا خدماتی که در مقابل آن ارائه میشود نیز بر مبنای یک فرمول و استاندارد مشخص است یا خیر.
وی افزود: در موضوع واردات خودرو نیز باید پرسید چرا اولویت با حملونقل عمومی نیست و چرا برای واردات خودروهای سواری ارز اختصاص میدهیم؟ اگر دو سوم واردات خودرو به حملونقل عمومی اختصاص پیدا کند، میتوان بخش قابل توجهی از مشکلات موجود را کاهش داد.
ندیمی گفت: تجربه نشان داده است که راهحل صرفاً قیمتی در ایران جواب نداده است؛ هرچند افزایش قیمت بنزین توانسته بخشی از کسری بودجه دولت را در ادوار مختلف پوشش دهد، اما نتوانسته بهتنهایی مسئله مصرف سوخت را حل کند.