قاسم بصیر؛ موشک ایرانی با قابلیت شگفت‌انگیز در هدف‌گیری دقیق

پایگاه خبری مکتوب‌نامه: قاسم بصیر

ریشه های قاسم بصیر در خانواده شهید حاج قاسم

برای شناخت قاسم بصیر باید به موشک بالستیک شهید حاج قاسم

قاسم بصیر را نمی توان تنها یک نام جدید یا نسخه ای ساده از حاج قاسم دانست. تفاوت اساسی این سامانه در بخش هدایت و کنترل

موشکی با توان شناسایی هدف

مهم ترین ویژگی قاسم بصیر، استفاده از جست وجوی الکترواپتیکی و تصویربرداری حرارتی

این قابلیت در برابر جنگ الکترونیک اهمیت زیادی دارد. موشکی که برای هدایت نهایی کاملا به سیگنال بیرونی وابسته باشد، در صورت ایجاد اختلال ممکن است بخشی از دقت خود را از دست بدهد. اما در قاسم بصیر، ترکیب ناوبری اینرسی با حسگر تصویری و حرارتی باعث می شود بخشی از روند شناسایی هدف داخل خود موشک انجام شود. با این حال، اطلاعات رسمی درباره الگوریتم پردازش تصویر، نوع حسگر، میدان دید و دقت نهایی منتشر نشده است. به همین دلیل، اعدادی که در برخی محافل درباره دقت چند متری مطرح شده اند، هنوز نباید مشخصات قطعی این موشک تلقی شوند.

مشخصات فنی؛ برد ۱۲۰۰ کیلومتر و وزن حدود ۷ تن

بخش زیادی از اطلاعات موجود درباره ابعاد قاسم بصیر بر پایه مشخصات خانواده حاج قاسم و ارزیابی های فنی شکل گرفته است. طول موشک حدود ۱۱ متر، وزن پرتاب آن نزدیک به ۷ تن و وزن سرجنگی آن حدود ۵۰۰ کیلوگرم اعلام شده است. پیشران این سامانه از نوع سوخت جامد

قاسم بصیر همچنین با یک سکوی پرتاب متحرک و جاده ای معرفی شده است. چنین ساختاری امکان جابه جایی سامانه، تغییر موقعیت و کاهش آسیب پذیری آن در برابر شناسایی و حمله پیشگیرانه را افزایش می دهد. ترکیب سکوی متحرک، سوخت جامد و زمان آماده سازی کوتاه، بخشی از ارزش عملیاتی این موشک را تشکیل می دهد.

در مورد سرعت باید میان داده های رسمی و برآوردهای تخصصی تفاوت قائل شد. برای خانواده حاج قاسم، سرعت ورود به جو حدود ۱۱ ماخ و سرعت برخورد نزدیک به ۵ ماخ اعلام شده است. برخی ارزیابی ها همین ارقام را درباره قاسم بصیر نیز مطرح کرده اند. بر این اساس، سرجنگی موشک در مرحله نهایی با سرعتی هایپرسونیک

سرجنگی سنگین و قابلیت مانور در مرحله پایانی

سرجنگی حدود ۵۰۰ کیلوگرمی، یکی دیگر از ویژگی های مهم قاسم بصیر است. چنین وزنی در کنار سرعت بسیار بالا، انرژی جنبشی زیادی هنگام برخورد ایجاد می کند؛ حتی اگر درباره اندازه یا نوع انفجار اطلاعات کاملی در دست نباشد. درباره جزئیات سرجنگی، از جمله ساختار انفجاری یا ترکیبی، نوع فیوز و سازوکار فعال شدن آن، اطلاعات رسمی محدودی منتشر شده است.

در برخی ارزیابی های فنی، برای سرجنگی این موشک امکان مانور پس از ورود به جو

چرا هدف قرار دادن ناو اهمیت دارد؟

کاربرد شناخته شده خانواده حاج قاسم پیش از مطرح شدن عملیات دریایی اخیر، بیشتر به حمله علیه اهداف زمینی مربوط می شد. اما میان یک پایگاه ثابت و یک ناو هواپیمابر متحرک تفاوت بزرگی وجود دارد. موقعیت یک پایگاه را می توان از پیش محاسبه کرد، در حالی که ناو در حال حرکت است، سرعت و جهت خود را تغییر می دهد و همزمان از شبکه ای از رادارها، موشک های دفاعی و سامانه های جنگ الکترونیک بهره می برد.

اگر قاسم بصیر بتواند در مرحله نهایی، یک هدف دریایی متحرک را با کمک حسگرهای اپتیکی و حرارتی شناسایی و مسیر خود را اصلاح کند، این توانمندی از حمله به یک هدف ثابت اهمیت بیشتری خواهد داشت. در چنین حالتی، موشک بالستیک میان بردی که به سرجنگی مانورپذیر مجهز است، از یک سلاح برای مقابله با اهداف زمینی به ابزاری برای تهدید شناورهای بزرگ تبدیل می شود. همین تغییر در نوع ماموریت، دلیل اصلی توجه به قاسم بصیر در ارتباط با ناو آمریکایی است.

از رونمایی در اردیبهشت ۱۴۰۴ تا آزمون در شهریور ۱۴۰۵

قاسم بصیر در اردیبهشت ۱۴۰۴ معرفی شد و اعلام شد که پیش از رونمایی، مراحل آزمایشی خود را پشت سر گذاشته است. در آن زمان، برد بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر، هدایت پیشرفته و توان مقاومت در برابر جنگ الکترونیک به عنوان ویژگی های اصلی آن مطرح شد. پرسش مهم این بود که آیا این قابلیت ها در میدان واقعی نیز عملکرد مورد انتظار را نشان خواهند داد یا خیر.

حدود یک سال بعد، نام این موشک در شرایطی دوباره مطرح شد که یک ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه در محدوده تهدید موشکی ایران قرار گرفت. روایت های ایرانی این رویداد را نشانه ای از عملکرد موفق قاسم بصیر دانستند، در حالی که منابع آمریکایی از اجرای مانورهای دفاعی برای دور شدن ناو از مسیر موشک ها خبر دادند. برخی ارزیابی های مستقل نیز صرفا استفاده از نام قاسم بصیر در ارتباط با حمله ششم سپتامبر به «جورج واشینگتن» را مطرح کرده اند و در عین حال، تایید مستقل این ادعا را ممکن ندانسته اند.

اهمیت قاسم بصیر فقط در برد ۱۲۰۰ کیلومتری

اگر توان هدایت نهایی قاسم بصیر علیه اهداف دریایی در میدان نبرد تثبیت شود، این موشک می تواند محاسبات دفاعی مربوط به ناوهای آمریکایی در خلیج فارس و دریای عمان را تغییر دهد. این موضوع به معنای از بین رفتن برتری دریایی آمریکا با استفاده از یک موشک واحد نیست، اما نشان می دهد فاصله عملیاتی، مسیر حرکت و آزادی عمل ناوها در منطقه باید با در نظر گرفتن تهدید چنین سامانه هایی محاسبه شود.

قاسم بصیر بیش از آنکه داستان افزایش برد باشد، روایت تلاش برای شناسایی هدف، اصلاح مسیر و رساندن یک سرجنگی سنگین به نقطه ای متحرک

۳۱۳۱

پایان خبر / رکنا / کدخبر ۱۲۴۹۱۰۱