بازنشستگان و طلا: حقوق ۶ برابر شد، اما خرید کمتر از یک گرم

برای آنکه مقایسه سال‌ها یکدست باشد، در این گزارش حداقل مستمری قانونی بازنشسته تأمین اجتماعی، بدون مزایای جانبی متغیر مانند حق عائله‌مندی و اولاد در نظر گرفته شده و آن را با قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در حوالی ۲۷ و ۲۸ شهریور همان سال مقایسه کرده‌ایم.

حداقل مستمری تأمین اجتماعی در پایان سال ۱۴۰۰ حدود ۲ میلیون و ۶۵۵ هزار تومان بود. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۴ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان رسید و حداقل مستمری سال ۱۴۰۲ نیز حدود ۵ میلیون و ۳۰۸ هزار تومان تعیین شد. در ادامه حداقل مستمری در سال ۱۴۰۳ به حدود ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان و در سال ۱۴۰۴ به ۱۰ میلیون و ۳۹۱ هزار تومان افزایش یافت. در سال ۱۴۰۵ نیز سازمان تأمین اجتماعی رقم حداقل مستمری را ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان اعلام کرده است. 

جدول قدرت خرید طلای بازنشستگان از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵

قیمت طلای ۱۸ عیار در حوالی پایان شهریور ۱۴۰۰ حدود یک میلیون و ۱۲۸ هزار تومان بود. این رقم در شهریور ۱۴۰۱ به حدود یک میلیون و ۳۰۹ هزار تومان و در شهریور ۱۴۰۲ به حدود ۲ میلیون و ۳۲۸ هزار تومان رسید. در شهریور ۱۴۰۳ قیمت طلا از ۳.۷ میلیون تومان عبور کرد و یک سال بعد به حدود ۸.۷ میلیون تومان رسید. امروز نیز هر گرم طلای ۱۸ عیار در محدوده ۲۳ میلیون و ۳۶۳ هزار تومان قرار دارد. 

زمانی که یک حقوق بیشتر از ۳ گرم طلا می‌خرید

جالب‌ترین بخش جدول سال ۱۴۰۱ است. در آن سال افزایش شدید حداقل مستمری باعث شد قدرت خرید طلا برای مدتی حتی نسبت به سال ۱۴۰۰ بهتر شود.

یک حداقل‌بگیر در شهریور ۱۴۰۰ با یک ماه مستمری می‌توانست حدود ۲.۳۵ گرم طلای ۱۸ عیار بخرد. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۳.۱۹ گرم افزایش یافت.

اما این بهبود دوام زیادی نداشت.

در شهریور ۱۴۰۲ قدرت خرید حقوق دوباره به حدود ۲.۲۸ گرم کاهش پیدا کرد و در سال ۱۴۰۳ به زیر ۲ گرم رسید.

از این نقطه شکاف میان رشد حقوق و رشد دارایی‌هایی مانند طلا با سرعت بیشتری باز شد.

سقوط اصلی قدرت خرید از ۱۴۰۳ آغاز شد

در سال ۱۴۰۳ یک بازنشسته حداقل‌بگیر با کل مستمری ماهانه خود حدود ۱.۹۲ گرم طلا می‌توانست بخرد.

یک سال بعد با وجود افزایش حداقل مستمری به بیش از ۱۰ میلیون تومان، جهش قیمت طلا باعث شد قدرت خرید حقوق به تنها ۱.۱۹ گرم برسد.

اکنون در شهریور ۱۴۰۵ شرایط از این هم متفاوت‌تر شده است.

حداقل مستمری به بیش از ۱۶.۶ میلیون تومان رسیده، اما هر گرم طلای ۱۸ عیار بیش از ۲۳ میلیون تومان قیمت دارد. بنابراین یک بازنشسته حداقل‌بگیر حتی اگر تمام حقوق یک ماه خود را بدون پرداخت هیچ هزینه دیگری کنار بگذارد، تنها حدود ۰.۷۱ گرم طلا می‌تواند خریداری کند.

به بیان ساده، حقوق یک ماه بازنشسته دیگر برای خرید یک گرم طلای ۱۸ عیار نیز کافی نیست.

حقوق ۶ برابر شد؛ طلا بیش از ۲۰ برابر

مقایسه ابتدا و انتهای این دوره اختلاف را واضح‌تر می‌کند.

حداقل مستمری از حدود ۲.۶۶ میلیون تومان در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱۶.۶۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی طی این مدت بیش از ۶.۲ برابر شده و حدود ۵۲۶ درصد رشد کرده است.

در همین دوره قیمت طلای ۱۸ عیار از حدود ۱.۱۳ میلیون تومان به بیش از ۲۳.۳ میلیون تومان رسیده؛ یعنی قیمت طلا بیش از ۲۰ برابر شده و حدود ۱۹۷۰ درصد افزایش یافته است.

نتیجه این شکاف در قدرت خرید دیده می‌شود.

بازنشسته‌ای که در سال ۱۴۰۰ با یک ماه حداقل مستمری حدود ۲.۳۵ گرم طلا می‌خرید، امروز تنها حدود ۰.۷۱ گرم قدرت خرید دارد. به این ترتیب قدرت خرید حداقل حقوق بازنشسته در برابر طلا نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۷۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

حقوق بالا رفت، اما دارایی‌ها سریع‌تر حرکت کردند

این مقایسه به این معنی نیست که طلا معیار رسمی هزینه زندگی بازنشستگان است. بخش اصلی درآمد یک خانوار صرف خوراک، مسکن، درمان و سایر هزینه‌های روزمره می‌شود.

اما طلا می‌تواند معیار ساده‌ای برای اندازه‌گیری قدرت خرید دارایی باشد؛ یعنی نشان دهد درآمد یک فرد تا چه اندازه توانسته خود را با افت ارزش پول و رشد قیمت دارایی‌ها هماهنگ کند.

اعداد این جدول نشان می‌دهد افزایش اسمی حقوق نتوانسته با رشد قیمت طلا همراه شود. در نتیجه ممکن است عدد حقوق روی فیش بازنشسته طی پنج سال بیش از ۶ برابر شده باشد، اما دارایی‌ای که با آن حقوق قابل خرید است به‌شدت کاهش یافته است.

این همان تفاوت میان افزایش حقوق اسمی و حفظ قدرت خرید واقعی است؛ تفاوتی که برای بازنشستگان در فاصله سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ بیش از هر چیز در عدد ۳.۱۹ گرم طلا در سال ۱۴۰۱ تا تنها ۰.۷۱ گرم در سال ۱۴۰۵ دیده می‌شود.