پایگاه خبری مکتوبنامه:
واقعیت این است که مبلغی که به حساب بازنشسته واریز میشود، همیشه دقیقاً برابر با رقم درجشده به عنوان حقوق پایه نیست. در بسیاری از موارد، کسورات مختلف باعث میشود دریافتی نهایی کمتر شود.
این کسورات گاهی قانونی و از قبل مشخصاند، گاهی به اقساط و بدهیها مربوط میشوند و گاهی هم به خدماتی برمیگردند که خود بازنشسته از آنها استفاده کرده است. به همین دلیل، آشنایی با مواردی که میتواند از حقوق ماهانه کم کند، برای همه بازنشستهها ضروری است.
در ادامه، ۸ مورد مهم را مرور میکنیم که ممکن است باعث کاهش دریافتی ماهانه بازنشستهها شود.
۱- قسط وام؛ اولین متهم کم شدن حقوق
یکی از رایجترین دلایل کمتر شدن دریافتی بازنشستهها، اقساط وام است.
بسیاری از بازنشستهها از وامهای ضروری، وام قرضالحسنه، وام ازدواج فرزندان یا تسهیلات صندوقها استفاده میکنند. بعد از دریافت وام، اقساط آن بهصورت ماهانه از حقوق کسر میشود.
گاهی بازنشسته فراموش میکند که قسط وام از این ماه شروع شده و وقتی مبلغ کمتری به حسابش میآید، تصور میکند خطایی رخ داده است؛ در حالی که علت، آغاز دوره بازپرداخت وام است.
۲- حق بیمه تکمیلی؛ هزینهای کوچک اما دائمی
خیلی از بازنشستهها برای جبران هزینههای درمان، عضو بیمه تکمیلی میشوند.
این پوشش میتواند مفید باشد، اما معمولاً حق عضویت یا سهم پرداختی آن هر ماه از حقوق فرد کم میشود.
در برخی خانوادهها علاوه بر خود بازنشسته، افراد تحت تکفل هم زیر پوشش بیمه تکمیلی هستند و همین موضوع میتواند رقم کسور را بالاتر ببرد. به همین دلیل، اگر تعداد افراد تحت پوشش تغییر کرده باشد، ممکن است مبلغ دریافتی نهایی هم تغییر کند.
۳- بدهی به تعاونیها و فروشگاههای اقساطی
بعضی بازنشستهها از تعاونیهای مصرف، فروشگاههای طرف قرارداد یا طرحهای خرید اقساطی استفاده میکنند.
اگر خریدی بهصورت اعتباری یا قسطی ثبت شده باشد، مبلغ اقساط آن میتواند در ماههای بعد از حقوق کسر شود.
این نوع کسورات معمولاً برای خرید لوازم خانگی، کالاهای مصرفی، خدمات رفاهی یا استفاده از طرحهای ویژه بازنشستگان دیده میشود. به همین دلیل، هر خرید اقساطی میتواند اثر مستقیم بر دریافتی ماهانه داشته باشد.
۴- بدهیهای درمانی یا خدماتی تسویهنشده
گاهی بازنشسته از خدمات درمانی یا رفاهی استفاده کرده، اما بخشی از هزینه آن هنوز تسویه نشده است.
در چنین شرایطی، ممکن است باقیمانده هزینه خدمات در ماههای بعد از حقوق کسر شود.
برای مثال، استفاده از برخی خدمات درمانی، بستری، مراکز طرف قرارداد یا حتی خدمات رفاهی خاص ممکن است با سهم پرداختی همراه باشد. اگر این سهم قبلاً پرداخت نشده باشد، بعدها از حقوق کم میشود.
۵- کسورات مربوط به احکام قضایی یا تعهدات قانونی
در برخی پروندهها، امکان دارد بخشی از حقوق فرد بر اساس حکم قانونی یا تعهد رسمی کسر شود.
این مورد به همه بازنشستهها مربوط نیست، اما در بعضی شرایط مثل بدهیهای قطعی، تعهدات حقوقی یا احکام اجرایی، بخشی از حقوق میتواند مشمول کسر شود.
این نوع کسور معمولاً بدون اطلاع قبلی رخ نمیدهد، اما بعضی افراد تا زمان مشاهده فیش حقوقی متوجه اثر آن بر دریافتی خود نمیشوند.
۶- تغییر در افراد تحت تکفل
افراد تحت تکفل میتوانند بر برخی مزایا و نیز برخی کسورات اثر بگذارند.
اگر وضعیت همسر، فرزند یا سایر افراد تحت تکفل تغییر کند، ممکن است هم مبلغ مزایا عوض شود و هم بعضی هزینهها یا کسورات تغییر کند.
برای نمونه، اضافه یا حذف شدن یک فرد از پوشش بیمه تکمیلی یا تغییر در وضعیت پرونده خانوار، ممکن است باعث شود دریافتی نهایی نسبت به ماه قبل کمتر یا بیشتر شود.
۷- بازپرداخت مساعده یا علیالحساب
برخی بازنشستهها در مقاطعی مساعده، علیالحساب یا پرداخت موقت دریافت میکنند.
پس از آن، ممکن است این مبالغ در ماههای بعد بهتدریج از حقوقشان کسر شود.
این مورد معمولاً وقتی اتفاق میافتد که مبلغی پیش از موعد یا خارج از روال عادی به فرد پرداخت شده باشد. به همین دلیل، اگر قبلاً کمکهزینه یا پرداخت فوقالعادهای گرفتهاید، باید احتمال کسری در ماههای بعد را هم در نظر بگیرید.
۸- اشتباه در تصور بازنشسته از مبلغ واقعی حکم
گاهی مسئله اصلاً «کسر جدید» نیست، بلکه برداشت اشتباه از رقم حکم یا فیش حقوقی است.
بعضی بازنشستهها رقم ناخالص را با مبلغ خالص اشتباه میگیرند. در حالی که آنچه به حساب واریز میشود، معمولاً پس از کسر اقساط، بیمه، تعهدات و سایر کسورات است.
به همین دلیل، بهترین راه این است که بازنشستهها هر ماه فیش حقوقی خود را دقیق بررسی کنند و فقط به مبلغ واریزی نگاه نکنند.
از کجا بفهمیم چرا حقوق کمتر شده است؟
اگر بازنشستهای با کاهش مبلغ دریافتی روبهرو شده، بهتر است این چند کار را انجام دهد:
فیش حقوقی همان ماه را با ماه قبل مقایسه کند
بخش «کسورات» را دقیق بخواند
شروع اقساط وام یا خرید قسطی را بررسی کند
وضعیت بیمه تکمیلی و افراد تحت پوشش را چک کند
اگر ابهامی وجود دارد، از صندوق بازنشستگی یا واحد مربوطه پیگیری بگیرد
خیلی وقتها دلیل کاهش حقوق در خود فیش درج شده، اما چون بازنشسته فقط رقم واریزی را میبیند، متوجه علت نمیشود.
آیا هر کاهش حقوقی طبیعی است؟
نه لزوماً.
درست است که بخشی از کاهش دریافتی میتواند به اقساط، بیمه یا بدهیها مربوط باشد، اما اگر بازنشسته هیچ وامی نگرفته، از خدمات خاصی استفاده نکرده و در عین حال با کاهش غیرمنتظره دریافتی روبهرو شده، بهتر است موضوع را جدی پیگیری کند.
گاهی بهروزرسانی نشدن اطلاعات، تغییر در پرونده، ثبت یک بدهی یا حتی خطا در محاسبات میتواند باعث ابهام شود. به همین دلیل، بررسی فیش حقوقی و پیگیری سریع اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
کم شدن حقوق ماهانه بازنشستهها همیشه به معنی خطا یا مشکل تازه نیست.
در بسیاری از موارد، علت به اقساط وام، بیمه تکمیلی، خریدهای قسطی، بدهیهای خدماتی، احکام قانونی، تغییر افراد تحت تکفل، مساعدههای قبلی یا تفاوت بین حقوق ناخالص و خالص برمیگردد.
برای همین، بازنشستهها باید قبل از نگرانی، فیش حقوقی خود را با دقت ببینند. دانستن همین چند نکته ساده میتواند جلوی خیلی از ابهامها را بگیرد و مشخص کند که چرا مبلغ دریافتی کمتر شده است.