پایگاه خبری مکتوبنامه: انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی از اول مهرماه بهصورت آزمایشی در پنج استان آغاز میشود. در این طرح، سهمیه بنزین خودرو به کارتبانکی مالک یا بهرهبردار منتقل خواهد شد و در صورت موفقیت، تا پایان سال در سراسر کشور اجرا میشود.
برخلاف برداشتهایی که از عنوان «انتقال بنزین به کد ملی» شده، طرح فعلی تنها مربوط به انتقال سهمیه خودرو به کارتبانکی مالک یا بهرهبردار است و اختصاص سهمیه مستقل به هر فرد مطرح نیست. این تغییر صرفاً شامل نحوه پرداخت هزینه بنزین نیست، بلکه یک «سوئیچ سهمیه سوخت» مسئول نگهداری اطلاعات، محاسبه و تخصیص سهمیه خواهد بود.
براساس آییننامه اجرایی، وزارت اقتصاد با همکاری وزارت ارتباطات، شرکت ملی پالایش و پخش، فراجا و بانک مرکزی موظفاند تا «سوئیچ سهمیه سوخت» را ایجاد کنند؛ سامانهای که اطلاعات خودرو، مالک، سهمیه و پرداخت را به هم متصل میکند. در این سیستم امکان ثبت کارتبانکی بهرهبردار خودرو وجود دارد و در صورت تغییر مالکیت، سهمیه به مالک جدید منتقل خواهد شد.
نقش کد ملی در این مرحله بیشتر به عنوان شناسه اتصال کارتبانکی به مالکیت خودرو و سهمیه است و به معنای اختصاص سهمیه مستقل به هر فرد نمیباشد. فراجا اطلاعات مالکیت خودرو و کد ملی را در سامانه قرار میدهد و بانک مرکزی نیز امکان شناسایی کد ملی مرتبط با کارتبانکی را فراهم میکند.
عبدالحسین همتی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس، درباره جزئیات اجرای طرح گفت: در پنج استان منتخب تا پایان مهرماه همه سوختگیری با روش جدید انجام خواهد شد و سپس به تدریج تا پایان سال این طرح در سایر نقاط کشور نیز اجرایی میشود.
او توضیح داد که سهمیه بنزین شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان که در حال حاضر در کارت سوخت خودرو شارژ میشود، به کارتبانکی مالک یا بهرهبردار سوئیچ خواهد شد. بنزین نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی همچنان با کارت سوخت در جایگاهها قابل استفاده خواهد بود، ولی در ادامه نیز سهمیه مشخص بنزین نرخ سوم مانند استان کرمان به کارتبانکی افراد منتقل خواهد شد.
آزمونی از تجربه قبلی
این نخستین بار نیست که دولت قصد دارد سهمیه بنزین را از خودرو جدا و به فرد متصل کند. در سال ۱۴۰۰، طرح «بنزین برای همه» در کیش بهصورت آزمایشی اجرا شد که طی آن به هر کد ملی، چه دارنده خودرو و چه فاقد آن، سهمیه ماهانه ۲۰ لیتر بنزین اختصاص یافت. هدف این طرح، توزیع یارانه بنزین میان همه شهروندان بود.
این طرح پس از چند ماه متوقف شد و گزارشهای مختلفی در مورد نتایج آن منتشر گردید، از جمله افزایش مصرف در دوره آزمایشی. اما ارزیابی رسمی و جامع دولتی برای تایید یا رد موفقیت این طرح به صورت عمومی منتشر نشده است.
مسیر و مقصد نهایی طرح
در شرایط فعلی، مسیر اجرایی این طرح شفافتر از گذشته است؛ سهمیه بنزین همچنان به خودرو وابسته است، اما ابزار شناسایی و پرداخت به شبکه بانکی منتقل میشود. اگر زیرساخت جدید بتواند دادههای خودرو، مالک، کد ملی، کارتبانکی و میزان مصرف را در سامانهای واحد جمعآوری کند، بهصورت فنی امکان تخصیص بنزین به سبک توزیع برق خانگی فراهم خواهد شد.
در سیستم برق خانگی، مشترک تا میزان مشخصی برق با هزینه نسبتاً کم مصرف میکند و با افزایش مصرف، هزینه برق به صورت پلکانی افزایش مییابد. اجرای چنین رویکردی در بنزین نیز به افراد امکان میدهد تا ۶۰ لیتر بنزین را با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بعدی را با نرخ ۳۰۰۰ تومان دریافت کنند و برای مصرف بالاتر، مبلغ بیشتری پرداخت نمایند.
با توجه به اینکه حدود ۸۰ درصد مردم از بنزین نرخ سوم استفاده نمیکنند، این روش میتواند به تنظیم بازار بنزین کمک کند و مصرف درست انرژی را ترویج نماید.