پایگاه خبری مکتوبنامه: از اول مهرماه، انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی مالکان یا بهرهبرداران خودرو بهصورت آزمایشی در پنج استان کشور آغاز میشود. این طرح که بهجای اختصاص سهمیه مستقل به هر فرد، صرفاً تغییر نحوه پرداخت سهمیه خودرو است، در صورت موفقیت تا پایان سال در سراسر ایران اجرایی خواهد شد.
طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت خودرو به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار، برخلاف برداشتهای موجود درباره اختصاص سهمیه به کد ملی افراد، تنها مربوط به سهمیه خودرو است و هیچ سهمیه مستقلی به افراد اختصاص نمییابد. این تغییر تنها شامل نحوه پرداخت هزینه بنزین نیست و یک سامانه موسوم به «سوئیچ سهمیه سوخت» ایجاد خواهد شد که مسئول نگهداری اطلاعات، محاسبه و تخصیص سهمیهها است.
بر اساس آییننامه اجرایی، وزارت اقتصاد با همکاری وزارت ارتباطات، شرکت ملی پالایش و پخش، نیروی انتظامی و بانک مرکزی وظیفه دارند تا این سامانه را ایجاد کنند؛ سامانهای که اطلاعات خودرو، مالک، سهمیه و پرداخت را بهصورت یکپارچه به هم متصل میکند. در این سیستم امکان ثبت کارت بانکی بهرهبردار خودرو وجود دارد و در صورت تغییر مالکیت، سهمیه به مالک جدید منتقل خواهد شد.
کد ملی در این طرح نقش شناسهای برای اتصال کارت بانکی به مالکیت خودرو و سهمیه دارد و به معنای اختصاص سهمیه مستقل به هر فرد نیست. نیروی انتظامی اطلاعات مالکیت و کد ملی خودرو را در سامانه ثبت میکند و بانک مرکزی امکان شناسایی کد ملی مرتبط با کارت بانکی را فراهم میآورد.
جزئیات طرح و اجرای آزمایشی
عبدالحسین همتی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس، اعلام کرد که در پنج استان منتخب تا پایان مهرماه همه سوختگیریها با این روش جدید انجام خواهد شد و تا پایان سال طرح به تدریج در سایر نقاط کشور توسعه مییابد. وی همچنین توضیح داد که سهمیه بنزین شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان که معمولاً در کارت سوخت خودرو شارژ میشود، به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار سوئیچ خواهد شد.
بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان، که اینک تنها از طریق کارت سوخت در جایگاهها قابل استفاده است، همچنان با همان شیوه مصرف میشود اما پس از مدتی نیز سهمیه مشخصی از این نوع بنزین، همانند استان کرمان، به کارت بانکی افراد منتقل خواهد شد.
سوابق و چشمانداز طرح
دولت پیش از این نیز در سال ۱۴۰۰، در طرح آزمایشی «بنزین برای همه» در کیش، به هر کد ملی چه دارنده خودرو چه فاقد آن، سهمیه ماهانه ۲۰ لیتری بنزین اختصاص داده بود. هدف آن طرح توزیع یارانه بنزین میان همه شهروندان بود و پس از گذشت چند ماه متوقف گردید. گزارشهایی حاکی از افزایش مصرف در دوره آزمایشی منتشر شد اما ارزیابی رسمی و جامع دولتی درباره موفقیت آن طرح بهصورت عمومی ارائه نشده است.
اکنون مسیر اجرای طرح فعلی شفافتر است؛ سهمیه بنزین همچنان وابسته به خودرو باقی مانده ولی ابزار شناسایی و پرداخت به شبکه بانکی منتقل شده است. اگر زیرساختهای جدید سامانه بتواند دادههای خودرو، مالک، کد ملی، کارت بانکی و میزان مصرف را بهصورت یکپارچه جمعآوری کند، امکان تخصیص سهمیه بهروش مشابه توزیع برق خانگی فراهم خواهد شد.
در سیستم توزیع برق خانگی، مشترک تا حد مشخصی برق با هزینه کم مصرف میکند و میزان مصرف مازاد مشمول هزینه پلکانی میشود. بهکارگیری چنین سازوکاری برای بنزین نیز به افراد اجازه خواهد داد تا ۶۰ لیتر بنزین را با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بعدی را با نرخ ۳۰۰۰ تومان دریافت کنند و نسبت به مصرف بیش از این مقدار، مبلغ بالاتری پرداخت نمایند.
با توجه به اینکه حدود ۸۰ درصد مردم از بنزین با نرخ سوم استفاده نمیکنند، این روش میتواند به تنظیم بازار بنزین یاری کند و مصرف بهینه انرژی را ترویج دهد.