پایگاه خبری مکتوبنامه: بازار داراییها در پایان شهریور ۱۴۰۵ تصویری متفاوت از تغییر قیمتها نسبت به ابتدای سال ارائه میدهد. این بازار در شش ماهه نخست سال همزمان با جنگ و نااطمینانی سیاسی، فشار تحریمها، نوسان نرخ ارز، تحولات بازار جهانی طلا و تغییر انتظارات تورمی مواجه بود. بررسی قیمتها از سوم و پنجم فروردین تا ۳۱ شهریور نشان میدهد که طلا، دلار و انواع سکه همگی در مسیر افزایشی حرکت کردهاند اما شدت رشد آنها متفاوت بوده است.
قیمت دلار و شرایط سیاسی-اقتصادی
قیمت دلار آزاد از ۱۵۷ هزار و ۵۷۰ تومان در پنجم فروردین به ۲۳۲ هزار و ۴۱۰ تومان در ۳۱ شهریور رسید و رشد حدود ۴۷.۵ درصدی داشت. این مسیر نرخ دلار خطی نبود و در ۲۱ شهریور تا حوالی ۲۳۷ هزار تومان نیز بالا رفت که نشاندهنده افزایش دامنه نوسان بازار ارز در شهریور است. این افزایش در حالی رخ داد که اقتصاد ایران با ریسکهای سیاسی و تجاری متعددی مانند فشارهای آمریکا، محدودیت تجارت خارجی، موانع مالی و مسدود شدن تنگه هرمز روبرو بود. این موارد انتظارات بازار را تغییر دادند و بخشی از افزایش قیمت طلا و سکه را در بازار داخلی قابل توجیه میکنند.
طلا؛ رشد قابل توجه در شش ماه
قیمت طلای ۱۸ عیار در سوم فروردین ۱۴۰۵ برابر با ۱۷ میلیون و ۴۲۹ هزار و ۹۰۰ تومان بود که در ۳۱ شهریور به ۲۳ میلیون و ۹۳۹ هزار تومان رسید. این افزایش حدود ۶ میلیون و ۵۰۹ هزار تومان بوده و بازدهی طلا به حدود ۳۷.۳ درصد خواهد رسید. بازار طلا در شهریور نوسانات قابلتوجهی داشت و قیمت در برخی مقاطع تا ۲۴ میلیون و ۲۴۰ هزار تومان نیز بالا رفت. این نشان میدهد بازار طلا نسبت به نوسانات دلار، اخبار سیاسی و انتظارات معاملهگران حساس است.
در بازار جهانی، اونس طلا از ۴ هزار و ۴۹۱ دلار در ابتدای فروردین به ۴ هزار و ۳۵۹ دلار در پایان شهریور رسید که ۲.۹ درصد کاهش را نشان میدهد. بنابراین رشد ۳۷.۳ درصدی طلای داخلی تنها ناشی از عملکرد اونس جهانی نیست و بخش مهمی از آن به افزایش نرخ دلار و تغییر انتظارات تورمی داخلی مرتبط است.
این واگرایی بین مسیر اونس جهانی و طلای داخلی، نکتهای مهم در عملکرد بازار شش ماه اول سال محسوب میشود. در شرایطی که طلای جهانی کاهش داشته، طلای داخلی بیش از ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش قیمت را تجربه کرده است؛ که نقش مهم نرخ ارز و متغیرهای داخلی را در تعیین قیمت طلا پررنگ میکند.
سکه امامی و سایر قطعات؛ خیز متفاوت
قیمت سکه امامی در سوم فروردین ۱۴۰۵ حدود ۱۸۹ میلیون و ۹۸۵ هزار تومان بود که تا ۳۱ شهریور به ۲۳۷ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان رسید. این افزایش ۴۷ میلیون و ۵۰۵ هزار تومان معادل بازدهی نزدیک به ۲۵ درصد است. البته این بازدهی کل نوسانات سکه در این مدت را نشان نمیدهد؛ چراکه در شهریور قیمت سکه امامی تا محدوده ۲۳۸ میلیون تومان بالا رفت و سپس کاهش یافت. قیمت تعادلی پایان شهریور در کنار سقفهای دورهای بازار باید تحلیل شود، زیرا ارزش سکه علاوه بر طلای موجود، تحت تأثیر انتظارات و تغییرات حباب قرار دارد.
- نیمسکه از ۹۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در ابتدای سال به ۱۲۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در پایان شهریور رسید و ۲۴.۶ درصد افزایش یافت.
- ربعسکه در همین بازه از ۵۶ میلیون تومان به ۶۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسید که رشد ۱۳ درصدی محسوب میشود.
- سکه گرمی با افزایش از ۱۷ میلیون و ۸۵۹ هزار تومان به ۳۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان حدود ۸۵.۹ درصد رشد ثبت کرد.
فاصله قابل توجه بازدهی سکه گرمی نسبت به سکه امامی نشان میدهد که قطعات کوچک سکه میتوانند به دلیل شرایط عرضه و تقاضا و تغییرات حباب رفتاری متفاوت نسبت به ارزش طلای پایه داشته باشند.
تأثیر جنگ و تحریم در بازارها
نیمه نخست سال ۱۴۰۵ متاثر از تحولات سیاسی و جنگی بود. درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل و فشارهای سیاسی و اقتصادی به بازارهای ارز، طلا، سهام و کالا اثرگذار بوده و نقش انتظارات را در معاملات پررنگتر کرد.
فشارهای اقتصادی داخلی با محدودیتهای تجارت خارجی و مشکلات انتقال منابع ارزی همراه بوده است. افزایش تنشها بر سر مسیرهای تجاری و تنگه هرمز اهمیت خاصی برای بازار ارز دارد؛ زیرا نگرانی درباره دسترسی به منابع ارزی میتواند انتظارات معاملهگران را تحت تاثیر قرار دهد. در چنین فضایی، تقاضا برای داراییهایی که به عنوان پوششی در برابر کاهش ارزش پول ملی تلقی میشوند افزایش یافته است. با این حال، رفتار بازارها یکطرفه نبوده و اخبار سیاسی مثبت یا منفی میتوانند جهت معاملات را به سرعت تغییر دهند؛ همانطور که نوسانات دلار در شهریور به سرعت به بازار طلا و سکه منتقل شد.
بورس تهران؛ بازگشایی و رشد شاخص
بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز توقف ناشی از شرایط جنگی و تنشهای سیاسی فعالیت خود را آغاز کرد. در نخستین روز بازگشایی، شاخص کل در محدوده ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد قرار داشت و پس از آن روند صعودی طی کرد، هرچند در ۳۱ شهریور با افت قابل توجهی روبرو شد و به ۷ میلیون و ۱۶۷ هزار واحد رسید.
از زمان بازگشایی، شاخص کل بورس حدود ۳ میلیون و ۴۵۱ هزار واحد افزایش یافته و رشد نزدیک به ۹۲.۹ درصد را ثبت کرده است. با این حال این رشد یکپارچه نبوده و بخش قابل توجهی از آن تحت تاثیر نمادهای بزرگ و شاخصساز رخ داده است.
نیمه دوم سال؛ چشمانداز بازارها
در نیمه دوم سال، متغیرهای اثرگذار بر بازار ارز و طلا همچنان فعال باقی ماندهاند. دلار در پایان شهریور بالاتر از ۲۳۰ هزار تومان بود و در برخی روزها تا حوالی ۲۳۷ هزار تومان افزایش یافت. تنشهای سیاسی، تحریمها و نگرانی درباره درآمدهای ارزی همچنان بخشی از ریسک بازار را تشکیل میدهند.
یک سناریو در نیمه دوم سال، کاهش تنشها و باز شدن بخشی از مسیرهای تجاری و ارزی است که میتواند فشار تقاضا بر بازار ارز و طلا را کاهش دهد و نوسانات ناشی از ریسک سیاسی را تخلیه کند. کاهش ریسک سیاسی میتواند رفتار سرمایهگذاران در بازار سهام را بهبود بخشد و ابهام چشمانداز شرکتها را کاهش دهد.
سناریوی دیگر تداوم فشارهای سیاسی و اقتصادی است که در آن نرخ ارز همچنان متغیر اصلی بازار باقی خواهد ماند و هر شوک جدید احتمال افزایش تقاضا برای طلا و سکه را به همراه دارد.