پایگاه خبری مکتوبنامه: موضوع حذف یارانه دهکهای پردرآمد طی سالهای اخیر همواره یکی از محورهای مهم سیاستهای حمایتی دولت بوده است. در همین راستا، در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ و همچنین بودجه سال ۱۴۰۴ بندی مشخص برای شناسایی و حذف خانوارهای پردرآمد از فهرست یارانهبگیران در نظر گرفته شد.
در سال ۱۴۰۳ دولت سیزدهم دستورالعملی در ۶ بند برای اجرای این تکلیف بودجهای ابلاغ کرد. با تکرار این حکم در بودجه ۱۴۰۴، دولت چهاردهم نیز با اعمال تغییراتی، دستورالعمل تازهای را برای حذف سه دهک بالای درآمدی از فهرست دریافت یارانه اجرایی کرده است.
۱) تفاوت دستورالعمل جدید حذف یارانه با گذشته
تفاوت اصلی دستورالعمل جدید نسبت به گذشته، توجه بیشتر به دارایی خانوارهاست. در حالی که در دورههای قبل تمرکز بیشتری بر درآمد ماهانه وجود داشت، در دستورالعمل جدید شاخصهایی مانند ارزش خودرو و املاک نیز به عنوان معیارهای مهم در دهکبندی خانوارها مورد توجه قرار گرفتهاند.
به این ترتیب، شناسایی خانوارهای پردرآمد تنها بر اساس حقوق یا درآمد ماهانه انجام نمیشود، بلکه مجموع وضعیت اقتصادی خانوار از نظر درآمد، دارایی و مالکیت نیز بررسی خواهد شد.
۲) شاخص درآمدی جدید برای حذف یارانه
در دستورالعمل جدید، شاخص درآمدی بهصورت پلکانی و بر اساس تعداد اعضای خانوار تعیین شده است. به این معنا که سقف درآمدی برای خانوارهای یکنفره، دونفره، چهارنفره و سایر خانوارها متفاوت خواهد بود.
| نوع خانوار | شاخص درآمد ماهانه |
|---|---|
| خانوار یکنفره | ۳۰ میلیون تومان |
| خانوار دونفره | ۳۶ میلیون تومان |
| خانوار چهارنفره | ۴۲ میلیون تومان |
بر این اساس، هرچه تعداد اعضای خانوار افزایش یابد، سقف درآمدی نیز متفاوت محاسبه میشود و دهکبندی صرفاً با یک عدد ثابت برای همه خانوارها انجام نخواهد شد.
۳) حذف یارانه بر اساس ارزش خودرو یکی از شاخصهای دارایی در دستورالعمل جدید، ارزش خودروهای تحت مالکیت خانوار است. طبق این معیار، اگر مجموع ارزش خودروهای یک خانوار بیش از ۵ میلیارد تومان باشد، آن خانوار در زمره مشمولان حذف یارانه قرار میگیرد. این شاخص با هدف شناسایی خانوارهایی در نظر گرفته شده که ممکن است درآمد ماهانه آنها بهتنهایی تصویر کاملی از توان اقتصادیشان ارائه نکند، اما دارایی قابل توجهی در قالب خودرو دارند.
۴) حذف یارانه بر اساس ارزش املاک شاخص مهم دیگر در حوزه داراییها مربوط به املاک خانوار است. بر اساس دستورالعمل جدید، اگر ارزش داراییهای ملکی یک خانوار بیش از ۵۰ میلیارد تومان باشد، آن خانوار مشمول حذف یارانه خواهد شد. این معیار نیز با هدف دقیقتر شدن فرآیند دهکبندی و شناسایی خانوارهای دارای دارایی بالا طراحی شده است.
۵) ظرفیت حذف یارانه همچنان محدود است با وجود تعیین شاخصهای جدید، بررسی عملکرد سال گذشته وزارت رفاه و سازمان هدفمندسازی یارانهها نشان میدهد که احتمالاً جامعه آماری قابل توجهی برای حذف بیشتر یارانه و تأمین منابع گسترده وجود ندارد. در سال گذشته، در چند مرحله حدود ۸ میلیون نفر از فهرست یارانهبگیران حذف شدند؛ اما پس از ثبت اعتراض، بخشی از این افراد دوباره به فهرست دریافتکنندگان یارانه بازگشتند. به همین دلیل، به نظر نمیرسد حذف یارانه پردرآمدها بتواند منابع کافی برای افزایش چندبرابری یارانه دهکهای اول تا چهارم ایجاد کند.
نکات مهم برای خانوارهای یارانهبگیر
درآمد ماهانه خانوار، یکی از معیارهای اصلی بررسی دهکبندی است. ارزش خودروهای خانوار در ارزیابی حذف یارانه اثرگذار خواهد بود. ارزش داراییهای ملکی نیز در دستورالعمل جدید مورد توجه قرار گرفته است. در صورت حذف یارانه، امکان ثبت اعتراض و بررسی مجدد وجود دارد. حذف یارانه پردرآمدها الزاماً به معنای افزایش قابل توجه یارانه سایر دهکها نیست.