پایگاه خبری مکتوبنامه:
طرح انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی از اول مهر وارد مرحله تازهای میشود. در مرحله نخست، این طرح بهصورت آزمایشی در پنج استان اجرا خواهد شد و بر اساس برنامه اعلامشده، در صورت موفقیت، اجرای آن تا پایان سال به سایر نقاط کشور گسترش مییابد.
امروز در پمپ بنزین چطور بنزین بزنیم؟ کارت سوخت برای چه خودروهایی حذف شد؟
در این طرح، برخلاف برداشت اولیه از عبارت «انتقال بنزین به کد ملی»، سهمیه فعلاً به هر فرد بهصورت مستقل اختصاص نمییابد؛ بلکه سهمیه همچنان به خودرو مربوط است و به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار خودرو متصل میشود.
«سوئیچ سهمیه سوخت» چگونه کار میکند؟
در سازوکار جدید، قرار است «سوئیچ سهمیه سوخت» اطلاعات مربوط به خودرو، مالک، سهمیه و پرداخت را به یکدیگر متصل کند.
بر اساس آییننامه اجرایی طرح، وزارت اقتصاد با همکاری وزارت ارتباطات، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، فراجا و بانک مرکزی باید زیرساخت لازم برای اجرای این سامانه را فراهم کنند.
در این فرآیند، امکان ثبت کارت بانکی بهرهبردار خودرو نیز وجود خواهد داشت و در صورت تغییر مالکیت خودرو، اطلاعات سهمیه نیز به مالک جدید منتقل میشود.
کد ملی در طرح جدید بنزین چه نقشی دارد؟
کد ملی در مرحله فعلی به معنای اختصاص سهمیه مستقل به هر شهروند نیست. نقش اصلی آن، ایجاد ارتباط میان اطلاعات مالک خودرو، کارت بانکی و سهمیه سوخت است.
فراجا اطلاعات مالکیت خودرو و کد ملی را در اختیار سامانه قرار میدهد و بانک مرکزی نیز امکان شناسایی کد ملی مرتبط با کارت بانکی را فراهم میکند.
بنابراین در مرحله فعلی، سهمیه همچنان خودرومحور است و کارت بانکی به ابزار دریافت و استفاده از سهمیه تبدیل میشود.
سهمیه ۶۰ و ۵۰ لیتری چه تغییری میکند؟
بر اساس جزئیات اعلامشده، سهمیه فعلی بنزین شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان قرار است از کارت سوخت به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار خودرو منتقل شود.
همچنین بنزین با نرخ سوم ۱۰ هزار تومان فعلاً با کارت سوخت جایگاه قابل استفاده خواهد بود. طبق اظهارات مطرحشده، در ادامه امکان اختصاص سهمیه مشخص برای این نرخ و انتقال آن به کارت بانکی نیز وجود دارد.
اجرای آزمایشی طرح در پنج استان
مرحله نخست اجرای طرح از اول مهر در پنج استان آغاز میشود. مقامهای مرتبط اعلام کردهاند که اجرای آزمایشی باید تا پایان مهر در این استانها به شکل کاملتری دنبال شود و پس از ارزیابی نتایج، روند تعمیم طرح به سایر استانها ادامه پیدا کند.
با این حال، در گزارشهای منتشرشده درباره آغاز اجرای طرح، جزئیات مربوط به تمام پنج استان در یک اعلام رسمی واحد منتشر نشده است؛ بنابراین فهرست استانها ممکن است در اطلاعیههای اجرایی بعدی تکمیل شود.
تجربه «بنزین برای همه» چه شد؟
انتقال سهمیه بنزین به شیوهای متفاوت، تجربه تازهای برای دولت نیست. در سال ۱۴۰۰ طرح «بنزین برای همه» در جزیره کیش بهصورت آزمایشی اجرا شد.
در آن طرح، سهمیه ماهانه برای افراد دارای کد ملی در نظر گرفته شده بود؛ به این معنا که حتی افرادی که خودرو نداشتند نیز میتوانستند سهمیه دریافت کنند.
طرح کیش پس از مدتی متوقف شد و درباره نتایج آن گزارشها و روایتهای متفاوتی منتشر شد. با این حال، ارزیابی جامع و رسمیای که بتوان بر اساس آن درباره نتیجه نهایی آن طرح قضاوت قطعی کرد، بهصورت عمومی منتشر نشده است.
آیا هدف نهایی، تغییر شیوه مصرف بنزین است؟
در مدل فعلی، سهمیه همچنان به خودرو اختصاص دارد اما ابزار ثبت و استفاده از آن به شبکه بانکی منتقل میشود. در صورت تکمیل زیرساختهای فنی، اطلاعات خودرو، مالک، کد ملی، کارت بانکی و میزان مصرف میتواند در یک سامانه به یکدیگر متصل شود.
برخی تحلیلها این مدل را از نظر ساختاری مشابه الگوی تعرفهای برق میدانند؛ به این معنا که مصرف در محدوده مشخص با نرخ یارانهای محاسبه شود و برای مصرف بالاتر، نرخهای متفاوتی اعمال شود.
بر اساس اطلاعات مطرحشده در گزارش، حدود ۸۰ درصد مصرفکنندگان از نرخ سوم بنزین استفاده نمیکنند. اجرای مدل جدید میتواند اطلاعات دقیقتری از الگوی مصرف در اختیار سیاستگذار قرار دهد، هرچند ارزیابی آثار واقعی آن به نتایج اجرای آزمایشی و نحوه تعمیم طرح در سراسر کشور بستگی خواهد داشت.
سهمیه بنزین از مهرماه چه تغییری میکند؟
در مجموع، تغییر اصلی در مرحله نخست این طرح، جابهجایی محل اتصال سهمیه از کارت سوخت به کارت بانکی است؛ نه حذف سهمیه خودرو یا اختصاص سهمیه مستقل به همه شهروندان.
اجرای آزمایشی از اول مهر در پنج استان آغاز میشود و در صورت موفقیت، قرار است این شیوه تا پایان سال در سراسر کشور گسترش پیدا کند.