پایگاه خبری مکتوبنامه: طبق قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، یارانه خانوادههای دهکهای اول تا چهارم که حداقل سه فرزند دارند باید از سال ۱۴۰۰ سه برابر میشد، اما اجرای این حکم تاکنون بهطور کامل عملیاتی نشده بود و حالا قرار است بهزودی وارد مرحله اجرا شود. بر اساس ماده ۱۳ این قانون که در سال ۱۴۰۰ به تصویب رسید، سازمان هدفمندسازی یارانهها مکلف است با حذف یارانه سه دهک درآمدی بالای جامعه، یارانه خانوادههای دهکهای ۱ تا ۴ دارای حداقل سه فرزند را سه برابر کند. زهرهسادات لاجوردی، نماینده مجلس، در گفتوگو با خبرنگار فارس اعلام کرده است که سال گذشته منابع حاصل از این محل برای پرداخت کالابرگ استفاده شد، اما در قانون بودجه امسال تأکید شده که این منابع باید فقط به خانوادههای مشمول این قانون اختصاص پیدا کند. بر همین اساس، سازمان هدفمندی یارانهها قرار است اجرای قانون را ابتدا از خانوادههای دارای بیش از سه فرزند در دهک اول آغاز کند و سپس بهصورت پلکانی تا دهک چهارم ادامه دهد؛ اقدامی که به دلیل محدودیت منابع مالی و نبود اعتبار کافی برای اجرای همزمان این قانون برای همه مشمولان در نظر گرفته شده است.
جزئیات افزایش ۳ برابری یارانه نقدی
بر اساس مصوبه مجلس، افزایش سهبرابری یارانه نقدی شامل خانوادههایی میشود که در دهکهای اول تا چهارم درآمدی قرار دارند و حداقل سه فرزند تحت تکفل داشته باشند. همچنین یکی دیگر از شروط تعیینشده برای دریافت این حمایت آن است که هیچیک از والدین در دستگاههای مشمول ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه شاغل نباشند. به این ترتیب، قانونگذار تلاش کرده است منابع این بخش را به خانوارهای پرجمعیت و کمبرخوردار اختصاص دهد. با این حال، اجرای این مصوبه قرار نیست بهصورت یکباره برای همه مشمولان انجام شود، بلکه سازمان هدفمندسازی یارانهها آن را به شکل پلکانی اجرا خواهد کرد. بر این اساس، پرداختها ابتدا از خانوادههای دارای بیش از سه فرزند در دهک اول آغاز میشود و سپس بهتدریج به سایر خانوارهای مشمول در دهکهای بعدی تا دهک چهارم تعمیم پیدا میکند. اجرای مرحلهای این قانون نیز به دلیل محدودیت منابع مالی و نبود اعتبار کافی برای پرداخت همزمان به همه خانوارهای مشمول در نظر گرفته شده است.
طرح پرداخت یارانه نقدی نخستینبار در آذرماه سال ۱۳۸۹ و همزمان با اجرای قانون هدفمندی یارانهها آغاز شد؛ سیاستی که با هدف اصلاح یارانههای پنهان انرژی و حمایت مستقیم از معیشت خانوارها، بهویژه اقشار کمدرآمد، به اجرا درآمد. در آن مقطع، دولت با افزایش قیمت حاملهای انرژی، پرداخت نقدی ماهانه را جایگزین بخشی از یارانههای غیرمستقیم کرد تا فشار ناشی از اصلاح قیمتها بر مردم کاهش یابد.
در نخستین مرحله اجرای این طرح، به هر نفر ماهانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان پرداخت شد؛ رقمی که در آن زمان معادل حدود ۴۰ تا ۴۵ دلار برآورد میشد. اما با گذشت بیش از یک دهه و افزایش نرخ تورم و کاهش ارزش پول ملی، ارزش واقعی این مبلغ بهشدت کاهش یافته است.
این سیاست در دولتهای بعدی نیز ادامه پیدا کرد و در سالهای اخیر، پس از حذف ارز ترجیحی، پرداختهای جدیدی تحت عنوان یارانه معیشتی و اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی نیز در دستور کار قرار گرفت. با این حال، یارانه نقدی همچنان برای بخش زیادی از مشمولان برقرار است و بر اساس رویه فعلی، یارانه دهکهای اول تا سوم به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان و دهکهای چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان است که معمولاً در بازه ۲۵ تا ۳۰ هر ماه واریز میشود..