پایگاه خبری مکتوبنامه: ؛ شاخص کل بورس تهران در معاملات روز سهشنبه با رشد ۲.۰۳درصدی همراه شد و در پایان معاملات به سطح ۶میلیون و ۲۲۳هزار واحد رسید. شاخص کل بورس تهران در معاملات روز سهشنبه با رشد ۲.۰۳درصدی همراه شد و در پایان معاملات به سطح ۶میلیون و ۲۲۳هزار واحد رسید. بورس تهران در سومین روز شهریورماه، به روند صعودی قدرتمند خود ادامه داد و شاخص کل با ثبت رشد بیش از ۲درصدی، برای نخستین بار در این موج صعودی به محدوده ۶میلیون و ۲۲۳ هزار واحد رسید. وارد کردن حدود ۳هزار و ۶۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقیها، ارزش معاملات خرد ۳۶همتی و سبزپوشی ۸۷درصد نمادها، تصویری از تداوم تقاضای قدرتمند در بازار سهام ارائه میدهد. در همین حال، نرخ دلار بازار آزاد، بهعنوان یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر انتظارات اقتصادی، میتواند در کوتاهمدت به تقویت تقاضا و افزایش جذابیت داراییهای بورسی منجر شود.
اثر قیمت دلار بر بورس؛ ۳ کانال اثرگذاری نرخ ارز بر بازار سهام
| کانال اثرگذاری | مکانیسم | مثال در بازار ایران |
|---|---|---|
| ۱. سودآوری شرکتهای صادراتمحور | افزایش نرخ دلار، ارزش ریالی درآمدهای ارزی شرکتهای صادراتی (مانند پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی) را بالا میبرد و حاشیه سود آنها را افزایش میدهد . | با ورود دلار به کانال ۲۰۰ هزار تومانی، انتظار میرفت بورس واکنش قویتری نشان دهد، اما ابهامات سیاسی و تاخیر در انعکاس رشد ارز بر سود شرکتها، این اثر را کمرنگ کرده است . |
| ۲. افزایش هزینههای شرکتهای وارداتی | افزایش نرخ ارز، هزینه تامین مواد اولیه، تجهیزات و سایر نیازمندیهای وارداتی را برای شرکتهایی که به واردات وابستهاند، افزایش میدهد و حاشیه سود آنها را تحت فشار قرار میدهد . | شرکتهای تولیدکننده داخلی که مواد اولیه خود را از خارج تامین میکنند، با افزایش هزینهها مواجه میشوند و سودآوری آنها کاهش مییابد. |
| ۳. رفتار تودهوار و انتظارات تورمی | رشد نرخ ارز، انتظارات تورمی را افزایش میدهد و میتواند سرمایهگذاران را به سمت بازار سهام به عنوان پوششی در برابر کاهش ارزش پول ملی سوق دهد . این موضوع میتواند به شکلگیری رفتار تودهوار و افزایش تقاضا در بازار سهام منجر شود . | در گذشته، جهشهای قیمتی دلار با تاخیر زمانی محدود، جهشهایی در شاخص بورس ایجاد کرده است . همچنین همزمانی افزایش قیمت دلار و طلا، سرمایههای خرد را به جای بورس به سمت بازار طلا هدایت کرده است . |
نتیجهگیری: اثر نرخ ارز بر بورس، پدیدهای یکسویه و فوری نیست. این اثر از کانالهای مختلف و با شدتهای متفاوت و گاه با تاخیر زمانی خود را نشان میدهد. برای تحلیل دقیقتر، باید ترکیب درآمدها و هزینههای هر شرکت، فاصله نرخهای ارز و شرایط کلی اقتصاد کلان را در نظر گرفت .
شاخص کل بورس تهران در معاملات روز سهشنبه با رشد ۲.۰۳درصدی همراه شد و در پایان معاملات به سطح ۶میلیون و ۲۲۳هزار واحد رسید. به این ترتیب، نماگر اصلی بازار سهام شانزدهمین روز متوالی رشد خود را ثبت کرد و بازدهی شاخص کل از ابتدای سال به ۶۸درصد رسید. استمرار این روند صعودی در شرایطی رخ میدهد که بازار سهام طی هفتههای اخیر توانسته است با افزایش قابلتوجه تقاضا، سطوح تاریخی جدیدی را به ثبت برساند. در سمت دیگر بازار نیز شاخص هموزن عملکرد مثبتی داشت و با رشد ۱.۴۴درصدی، در محدوده یکمیلیون و ۷۶۵هزار واحد قرار گرفت. با توجه به اینکه شاخص هموزن اثر یکسانی از نمادها میپذیرد، رشد این نماگر نشان میدهد جریان صعودی بازار تنها به شرکتهای بزرگ و شاخصساز محدود نشده است. بازدهی شاخص هموزن از ابتدای سال نیز به ۸۵درصد رسیده و این نماگر برای بیستوپنجمین روز متوالی سبزپوش بوده است. در فرابورس نیز شاخص کل با رشد ۱.۳۹درصدی همراه شد تا روند صعودی بازار سهام در بخشهای مختلف بازار تداوم داشته باشد.
ورود پول حقیقیها و صف تقاضا
یکی از مهمترین نکات معاملات روز گذشته، تداوم ورود سرمایهگذاران حقیقی به بازار سهام بود. در مجموع حدود ۳هزار و ۶۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقیها وارد گردونه معاملات سهام شد. همزمان، ارزش معاملات خرد بازار نیز به حدود ۳۶همت رسید که نشاندهنده بالا بودن سطح فعالیت معاملهگران در بازار است. در پایان معاملات، ۸۷درصد از نمادهای بازار در محدوده مثبت قرار داشتند و تنها ۱۳درصد نمادها با افت قیمت مواجه شدند. علاوه بر این، حدود ۹همت سفارش خرید در سمت تقاضای نمادهای مختلف باقی ماند و در مقابل، عرضه قابلتوجهی مشاهده نشد. چنین وضعیتی را میتوان نشانهای از برتری محسوس تقاضا بر عرضه در معاملات روز گذشته دانست. نکته قابلتوجه دیگر، مسیر حرکت شاخص کل در طول معاملات بود. برخلاف برخی روزهای صعودی که رشد نماگر اصلی بازار در دقایق ابتدایی اتفاق میافتد و سپس با افزایش عرضهها مواجه میشود، روز گذشته شاخص از ابتدای معاملات تا پایان بازار در مسیر صعودی حرکت کرد. تداوم رشد شاخص در تمام ساعات معاملاتی، در کنار ورود پول حقیقیها و باقی ماندن سفارشهای خرید، میتواند سیگنال امیدوارکنندهای برای معاملات روزهای آینده بورس تهران باشد.
موتور جدید انتظارات
همزمان با صعود بازار سهام، نرخ دلار در بازار آزاد نیز نوسانات قابل توجهی داشته است؛ اتفاقی که از منظر اثرگذاری بر بازار داراییها اهمیت بالایی دارد. افزایش نرخ ارز در وهله نخست با تقویت تورم انتظاری، میتواند تقاضا برای داراییهایی را که قابلیت پوشش ریسک تورم دارند افزایش دهد. بازار سهام نیز در چنین شرایطی میتواند به عنوان یکی از مقاصد سرمایهگذاری مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، افزایش نرخ دلار موجب رشد ارزش جایگزینی بسیاری از شرکتها میشود.
در اقتصادی که بخش قابلتوجهی از تجهیزات، ماشینآلات و نهادههای تولیدی آن با نرخ ارز ارتباط دارد، رشد دلار به معنای افزایش هزینه ایجاد یا جایگزینی داراییهای شرکتهاست و همین موضوع میتواند ارزش اسمی بنگاههای بورسی را افزایش دهد. رشد قیمت داراییها نیز یکی دیگر از کانالهای اثرگذاری افزایش نرخ ارز بر ارزش شرکتهاست.
در سمت درآمد شرکتها نیز اثر افزایش نرخ ارز قابلتوجه است؛ برای شرکتهای صادراتمحور، افزایش نرخ دلار میتواند به رشد ریالی درآمدهای حاصل از فروش صادراتی منجر شود. در شرکتهایی که محصولات خود را در بازار داخلی عرضه میکنند نیز افزایش نرخ ارز در بسیاری از موارد از طریق افزایش قیمت فروش محصولات منتقل میشود. اگر رشد درآمد و نرخ فروش با سرعت بیشتری نسبت به بهای تمامشده اتفاق بیفتد، حاشیه سود شرکتها نیز میتواند تقویت شود.
البته اثر رشد دلار بر تمام صنایع یکسان نیست و شرکتهایی که وابستگی بیشتری به واردات مواد اولیه یا تجهیزات دارند، ممکن است بخشی از این منفعت را از طریق افزایش هزینهها از دست بدهند. با این حال، در شرایط تورمی، عدم افزایش سریع بهای تمامشده متناسب با رشد قیمت داراییها و درآمدها در برخی صنایع میتواند به افزایش سود اسمی شرکتها منجر شود.
بر این اساس، ترکیب رشد نرخ ارز، افزایش تورم انتظاری، رشد ارزش جایگزینی داراییها و افزایش ریالی درآمد شرکتها میتواند در مقطع فعلی به عنوان یکی از عوامل پشتیبان بازار سهام عمل کند. البته تداوم این روند در نهایت به رفتار نرخ ارز، سیاستگذاری اقتصادی، وضعیت نقدینگی و توان شرکتها برای انتقال افزایش هزینهها به قیمت فروش وابسته خواهد بود.
در مجموع، معاملات روز گذشته بورس تهران تصویری از بازاری ارائه کرد که همچنان با قدرت در مسیر صعود حرکت میکند. ثبت شانزدهمین روز سبز متوالی شاخص کل، بیستوپنجمین روز متوالی رشد هموزن ورود حدود ۳هزار و ۶۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقیها و باقی ماندن ۹همت سفارش خرید، نشان میدهد فعلا سمت تقاضا دست بالا را در اختیار دارد.
در چنین شرایطی، عبور دلار آزاد از مرز ۲۰۰هزار تومان نیز میتواند با تقویت انتظارات تورمی و افزایش ارزش اسمی داراییها و درآمد شرکتها، به یکی از محرکهای مهم بازار سهام تبدیل شود.