پایگاه خبری مکتوبنامه: پرونده دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵ هنوز بسته نشده است، اگرچه شورای عالی کار در پایان سال گذشته حداقل دستمزد امسال را با افزایش ۶۰ درصدی تعیین کرد. افزایش هزینههای زندگی، بحث ترمیم دستمزد را دوباره به یکی از مطالبات اصلی جامعه کارگری تبدیل کرده است.
بر اساس گزارشها، در جلسهای که با حضور گروههای سهگانه در شورای عالی کار برگزار شد، افزایش حقوق در نیمه دوم سال جاری موافقت شد، اما اختلاف نظر درباره نحوه اجرای آن، فرآیند تصمیمگیری را پیچیده کرده است.
توافق اولیه برای افزایش دستمزد کارگران
محسن باقری، عضو گروه کارگری شورای عالی کار، اعلام کرد که برای نخستین بار بازنگری دستمزدها در بازههای ششماهه در حال پیگیری است و اصل افزایش دستمزد مورد توافق قرار گرفته است.
- توافق اولیه: بر سر اصل افزایش دستمزد
- نوآوری: بازنگری ششماهه برای نخستین بار
- چالش باقیمانده: نحوه اجرای افزایش
اختلاف اصلی میان گروههای کارگر، دولت و کارفرما بر سر این است که افزایش دستمزد باید بر حقوق پایه اعمال شود یا شامل تمامی اقلام مزدی باشد. باقری گفت: «نمایندگان دولت و کارفرمایان در حال رایزنی با نهادهای بالادستی و وزارتخانههای مربوطه برای تصمیم نهایی هستند.»
| گروه | دیدگاه |
|---|---|
| کارگران | افزایش بر تمام اقلام مزدی (حقوق پایه و مزایا) |
| کارفرمایان | احتمال افزایش تنها بر حقوق پایه |
| دولت | در حال رایزنی با نهادهای بالادستی |
افزایش ۶۰ درصدی مزد و کاهش قدرت خرید
حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان تعیین شده که نسبت به سال گذشته رشد چشمگیری داشته است؛ اما با افزایش هزینه زندگی، این افزایش اسمی قدرت خرید خانوار را به همان اندازه افزایش نداده است.
| وضعیت کارگر | دریافتی ماهانه (تومان) |
|---|---|
| کارگر مجرد بدون سابقه (با مزایا) | ۲۱,۸۲۵,۰۰۰ |
| کارگر متأهل بدون فرزند | ۲۲,۳۲۵,۰۰۰ |
| کارگر متأهل دارای دو فرزند | ۲۶,۱۵۰,۰۰۰ |
سبد معیشت مصوب مذاکرات مزد سال ۱۴۰۵ حدود ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بود، ولی این رقم مربوط به زمان محاسبه است و نباید با هزینه فعلی زندگی برابر دانسته شود.
برآوردهای جدید هزینه سبد معیشت
بهنام بهادری، کارشناس اقتصاد خانواده، برآورد مستقل گروه کارگری را اعلام کرد که هزینه سبد معیشت شهریورماه از ۸۰ میلیون تومان فراتر رفته است. برخی فعالان کارگری هزینه یک خانوار متوسط را حدود ۹۰ میلیون تومان برآورد کردهاند.
| منبع برآورد | هزینه سبد معیشت |
|---|---|
| مصوبه مذاکرات مزد (دی ۱۴۰۴) | ۴۲,۹۰۰,۰۰۰ تومان |
| برآورد مستقل گروه کارگری (شهریور ۱۴۰۵) | بیش از ۸۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| برآورد برخی فعالان کارگری | حدود ۹۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
کاهش قدرت خرید؛ فراتر از خرید کمتر مواد غذایی
بهادری اظهار داشت که تحلیل وضعیت اقتصادی خانوار تنها از طریق حقوق نمیتواند کامل باشد. وقتی درآمد از هزینههای ضروری عقب میماند، ابتدا اقلام غیرضروری حذف شده و در ادامه، کالاها و خدمات ضروری نیز کاهش مییابد.
کاهش قدرت خرید تنها به کمتر شدن مصرف مواد غذایی محدود نیست، بلکه خانوادهها برای تأمین هزینههای جاری امکان پسانداز یا مقابله با هزینههای ناگهانی را از دست میدهند. این وضعیت مستقیماً کیفیت زندگی خانوار را تحت تأثیر قرار میدهد.
هزینه مسکن؛ عامل تعیینکننده در بررسی دستمزد
بهادری تاکید کرد که نمیتوان هزینه مسکن را در بررسی قدرت خرید کارگران نادیده گرفت؛ چرا که اجارهبها معمولاً قابل کاهش نیست و بخش زیادی از درآمد ماهانه را مصرف میکند.
پس از پرداخت اجاره، بخش محدودی از درآمد برای خوراک، درمان، حملونقل، آموزش و سایر هزینهها باقی میماند.
مشکل اصلی؛ فاصله زمانی میان تعیین دستمزد و تغییرات قیمتها
یکی از مشکلات عمده اقتصاد ایران، زمانبندی تعیین دستمزد است که به صورت سالانه انجام میشود، در حالی که قیمت کالاها و خدمات در طول سال نوسان دارد.
گزارشهای ماههای اخیر نشان میدهد که ارزش واقعی دستمزد در حال کاهش است. برخی محاسبات حداقل مزد ۱۴۰۵ را معادل حدود ۷۸ دلار با نرخ ارز فعلی عنوان کردهاند، ولی قدرت خرید داخلی شاخص مهمتری برای ارزیابی معیشت به شمار میرود.
خلاصه وضعیت دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵
- حداقل دستمزد: ۱۶,۶۲۵,۰۰۰ تومان (افزایش ۶۰٪)
- دریافتی کارگر مجرد (با مزایا): ۲۱,۸۲۵,۰۰۰ تومان
- دریافتی کارگر متأهل بدون فرزند: ۲۲,۳۲۵,۰۰۰ تومان
- دریافتی کارگر متأهل با ۲ فرزند: ۲۶,۱۵۰,۰۰۰ تومان
- سبد معیشت مصوب مذاکرات: ۴۲,۹۰۰,۰۰۰ تومان
- برآورد جدید هزینه سبد معیشت: ۸۰,۰۰۰,۰۰۰ تا ۹۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- توافق اولیه: بر سر اصل افزایش دستمزد
- اختلاف باقیمانده: نحوه اجرا (حقوق پایه یا کلیه اقلام)
وضعیت نهایی اجرای افزایش دستمزد در انتظار تصمیم نهادهای بالادستی است.