پایگاه خبری مکتوب‌نامه: سامان جوانی بیست ودوساله بود که برای یادگیری نجاری نزد استاد یوسف رفت؛ پیرمردی آرام که سال ها در محله کارگاه کوچکی داشت.
استاد یوسف همیشه به شاگردانش می گفت:
«نجاری فقط بریدن چوب و ساختن وسایل نیست؛ مهم تر از آن، یاد گرفتن صبر و درستکاری است.»
سامان از کار کردن در آنجا لذت می برد. استاد یوسف مرد کم حرفی بود و کمتر درباره زندگی شخصی اش صحبت می کرد.
یک روز عصر، وقتی مشتری ها رفته بودند، استاد یوسف در حالی که مشغول مرتب کردن ابزارها بود، آهی کشید و گفت:
«امروز خبری شنیدم که کمی نگرانم کرده.»
سامان پرسید:
«اتفاقی افتاده استاد؟»
پیرمرد چند لحظه سکوت کرد و گفت:
«پسرم تصمیم گرفته برای کار به شهر دیگری برود. هنوز مطمئن نیستم و از من خواسته فعلاً با کسی درباره اش صحبت نکنم.»
سامان گفت:
«نگران نباشید. حرف شما پیش خودم می ماند.»
استاد لبخندی زد و جواب داد:
«می دانم پسرم. به همین دلیل برایت تعریف کردم.»
روز بعد، یکی از دوستان سامان به کارگاه آمد.
در میان صحبت هایشان، دوستش گفت:
«شنیده ام استاد یوسف مشکل خانوادگی دارد. چیزی می دانی؟»
سامان لحظه ای مکث کرد.
می توانست موضوع را عوض کند، اما وسوسه شد که خبر مهمی را تعریف کند.
گفت:
«فقط بین خودمان باشد… ظاهراً پسر استاد می خواهد از شهر برود.»
دوستش گفت:
«مطمئنی؟»
سامان جواب داد:
«بله، ولی به کسی نگو.»
دوستش هم گفت:
«حتماً.»
اما همان طور که استاد یوسف همیشه می گفت، بعضی حرف ها وقتی از دهان خارج شوند، دیگر صاحبشان نیستند.
فردای آن روز، یکی از مشتری ها درباره رفتن پسر استاد پرسید.
سامان تعجب کرد.
کمی بعد، چند نفر دیگر هم درباره همان موضوع صحبت کردند.
خبر در محله پیچیده بود.
استاد یوسف عصر که به کارگاه آمد، متوجه تغییر رفتار مردم شد. یکی از مشتری ها به او گفت:
«استاد، شنیدیم پسرتان قرار است برود. امیدوارم مشکلی پیش نیامده باشد.»
پیرمرد رنگش پرید.
او فقط با یک نفر درباره این موضوع صحبت کرده بود.
نگاهش به سامان افتاد.
سامان سرش را پایین انداخت.
استاد چیزی نگفت.
آن روز تا پایان کار، سکوت سنگینی در کارگاه حاکم بود.
وقتی همه رفتند، سامان جلو آمد و گفت:
«استاد… من اشتباه کردم. فقط به یک نفر گفتم و فکر کردم او هم به کسی نمی گوید.»
پیرمرد روی صندلی نشست و گفت:
«اشتباه تو فقط این نبود که حرف مرا نقل کردی. اشتباه بزرگ تر این بود که فکر کردی چون خودت به آن حرف اهمیت نمی دهی، دیگران هم اهمیت نمی دهند.»
سامان با ناراحتی گفت:
«من واقعاً قصد بدی نداشتم.»
استاد جواب داد:
«می دانم. خیلی از آسیب هایی که آدم ها به هم می زنند، از روی بدخواهی نیست؛ از روی بی فکری است.»
سامان سکوت کرد.
پیرمرد ادامه داد:
«وقتی کسی رازی را به تو می گوید، در واقع بخشی از اعتمادش را در دستان تو می گذارد. اگر آن را به دیگری بدهی، چیزی را از خودت کم کرده ای؛ حتی اگر هیچ پولی از دست نداده باشی.»
سامان از استاد عذرخواهی کرد و قول داد دیگر چنین اشتباهی نکند.
اما استاد به او گفت:
«قول دادن کافی نیست. از امروز قبل از گفتن هر حرفی، سه سؤال از خودت بپرس: آیا گفتن این حرف لازم است؟ آیا گفتنش به کسی کمک می کند؟ و اگر صاحب این حرف روبه رویم بود، باز هم آن را می گفتم؟»
سامان این سه سؤال را هیچ وقت فراموش نکرد.
چند ماه بعد، روزی یکی از مشتری ها خبری خصوصی درباره دوست سامان برای او تعریف کرد و گفت:
«فقط خودت باشی، این را به هیچ کس نگو.»
سامان لبخند زد و گفت:
«نگران نباش. اگر حرفی قرار است فقط بین من و تو بماند، همان جا هم می ماند.»
آن شب وقتی به کارگاه رفت، استاد یوسف حرف او را شنید.
پیرمرد لبخندی زد و گفت:
«حالا دیگر فقط نجاری یاد نگرفته ای؛ چیزی مهم تر یاد گرفته ای.»
سامان پرسید:
«چه چیزی؟»
استاد گفت:
«اینکه آدم قابل اعتماد بودن، از آدم باهوش بودن ارزشمندتر است.»
نتیجه اخلاقی
راز مردم را سبک نگیریم. وقتی کسی حرفی خصوصی را با ما در میان می گذارد، یعنی به ما اعتماد کرده است. حتی اگر گفتن آن حرف برایمان جذاب یا سرگرم کننده باشد، بهتر است قبل از نقل کردنش فکر کنیم.
آدم ها ممکن است بسیاری از حرف های ما را فراموش کنند، اما خیانتی را که به اعتمادشان کرده ایم، به سادگی فراموش نمی کنند.