پایگاه خبری مکتوبنامه: ؛ نظام سهمیهبندی و قیمتگذاری بنزین در ایران، همواره یکی از حساسترین حوزههای سیاستگذاری اقتصادی بوده است. با توجه به رشد مصرف بنزین و افزایش فاصله میان تولید و مصرف، دولت تدبیری جدید برای مدیریت مصرف و کاهش هزینههای واردات سوخت به اجرا گذاشته است .
بر اساس آمارهای رسمی، میانگین مصرف بنزین در پنج ماه نخست سال حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز بوده، در حالی که تولید روزانه کشور حدود ۱۲۲ میلیون لیتر برآورد شده است و روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر کسری از طریق واردات تأمین میشود . این ناترازی، انگیزه اصلی برای اصلاح نظام قیمتگذاری و تشویق به استفاده حداکثری از کارت سوخت شخصی بوده است.
در ادامه این گزارش از اندیشه- معاصر نوشت: به بررسی کامل طرح جدید بنزین، سطوح سهگانه قیمتی، گروههای مشمول نرخ جدید و تغییرات اعمالشده در سال ۱۴۰۵ میپردازیم.
اندیشه- معاصر نوشت: طرح جدید بنزینی دولت از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ به اجرا درآمده است . بر اساس این طرح، ساختار سهنرخی عرضه بنزین با تغییراتی در نرخ سوم ادامه خواهد یافت و هدف اصلی آن، مدیریت مصرف، کاهش ناترازی تولید و مصرف و کنترل هزینههای واردات سوخت عنوان شده است .
سطوح سهگانه قیمتی بنزین در طرح جدید
با اجرای طرح جدید، بنزین در سه سطح قیمتی عرضه میشود که در جدول زیر به تفکیک ارائه شده است:
| سطح قیمتی | میزان سهمیه (خودرو شخصی) | قیمت هر لیتر (تومان) | توضیحات |
|---|---|---|---|
| سهمیه نرخ اول | ۶۰ لیتر در ماه | ۱,۵۰۰ | بدون تغییر نسبت به قبل؛ تا ۳ ماه قابل ذخیره |
| سهمیه نرخ دوم | ۵۰ لیتر در ماه | ۳,۰۰۰ | بدون تغییر نسبت به قبل |
| نرخ سوم (آزاد) | مازاد بر سهمیه | ۱۰,۰۰۰ | افزایش از ۵,۰۰۰ به ۱۰,۰۰۰ تومان |
بر اساس اعلام معاون وزیر نفت، هیچ تغییری در نرخهای اول و دوم بنزین ایجاد نشده است و سهمیههای اختصاصیافته به خودروها و موتورسیکلتها نیز بدون تغییر باقی مانده است .
نرخ ۱۰ هزار تومانی شامل چه کسانی میشود؟
اندیشه- معاصر نوشت: نرخ ۱۰ هزار تومانی برای همه خودروها و همه مصرفکنندگان اعمال نخواهد شد و عمدتاً گروههای زیر را شامل میشود :
سوختگیری با کارت اضطراری جایگاهها: افرادی که کارت سوخت شخصی خود را همراه ندارند یا کارت آنها دچار مشکل شده است .
مصارف مازاد بر سهمیه کارت شخصی: پس از اتمام سهمیه ۱۱۰ لیتری، بنزین مورد نیاز با نرخ آزاد عرضه میشود .
خودروهای دولتی: بر اساس مصوبه جدید دولت، خودروهای دولتی بنزین خود را با نرخ ۱۰ هزار تومان دریافت میکنند .
خودروهای وارداتی و مناطق آزاد: که سهمیه یارانهای آنها حذف شده است .
نکته مهم: برآوردها نشان میدهد سهمیههای نرخ اول و دوم در مجموع حدود ۸۵ درصد نیاز سوختی مصرفکنندگان را پوشش میدهد و تنها حدود ۱۵ درصد از نیاز ممکن است به استفاده از کارت جایگاه (نرخ ۱۰ هزار تومانی) نیاز داشته باشد .
تغییرات اعمالشده در سال ۱۴۰۵ (پیش از طرح جدید)
اندیشه- معاصر نوشت: پیش از اجرای طرح جدید سهنرخی، اصلاحات دیگری نیز از ابتدای سال ۱۴۰۵ در نظام سهمیهبندی اعمال شده است که مهمترین آنها عبارتند از :
کاهش مدت زمان ذخیره سهمیه نرخ اول: از ۶ ماه به ۳ ماه .
کاهش سهمیه نرخ دوم خودروهای شخصی: از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر در ماه .
کاهش سهمیه وانتهای بنزینی: از ۲۹۰ لیتر به ۲۰۰ لیتر در ماه .
قانون مالکان چند خودرو
اندیشه- معاصر نوشت: بر اساس قوانین مصوب، افرادی که مالک چند خودروی شخصی هستند، تنها برای یک دستگاه از خودروهای خود، سهمیه بنزین یارانهای (نرخهای اول و دوم) دریافت خواهند کرد .
جزئیات این قانون:
مالک باید از طریق سامانه fcs.niopdc.ir نسبت به انتخاب خودروی مورد نظر برای دریافت سهمیه یارانهای اقدام کند .
مابقی خودروها سهمیه یارانهای نخواهند داشت و بنزین مورد نیاز آنها با نرخ آزاد محاسبه میشود .
در صورت عدم انتخاب خودروی اصلی ظرف مهلت مقرر، سامانه خودرویی که بیشترین تراکنش را داشته است را بهعنوان خودروی اصلی تعیین میکند .
اهداف و دلایل اجرای طرح جدید
دولت اهداف متعددی را برای اجرای این طرح دنبال میکند که مهمترین آنها عبارتند از :
۱. مدیریت مصرف و کاهش ناترازی تولید و مصرف که سالانه میلیاردها دلار هزینه واردات سوخت به کشور تحمیل میکند.
۲. افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی و کاهش وابستگی به کارتهای جایگاه.
۳. عدالت در توزیع یارانه با هدف حمایت از اقشار کمدرآمد و تشویق مصرفکنندگان پرمصرف به مدیریت بهتر.
۴. کاهش قاچاق سوخت از طریق شفافسازی و رصد هوشمندتر مصرف.
سخنگوی دولت تأکید کرده است که تمام درآمد حاصل از افزایش نرخ کارت جایگاه صرف معیشت مردم خواهد شد .
تذکرات مهم برای مصرفکنندگان
اندیشه- معاصر نوشت: بر اساس اطلاعات موجود، نکات زیر برای مصرفکنندگان بنزین در سال ۱۴۰۵ حائز اهمیت است:
۱. سهمیه شما تغییر نکرده است: سهمیه بنزین خودروهای شخصی همچنان ۶۰ لیتر نرخ اول و ۵۰ لیتر نرخ دوم (مجموعاً ۱۱۰ لیتر) است .
۲. سهمیه موتورسیکلتها تغییری نکرده است: سهمیه موتورسیکلتها ۲۵ لیتر نرخ اول و ۲۰ لیتر نرخ دوم (مجموعاً ۴۵ لیتر) است .
۳. از کارت شخصی استفاده کنید: برای جلوگیری از پرداخت نرخ ۱۰ هزار تومانی، حتماً از کارت سوخت شخصی خود برای سوختگیری استفاده کنید .
۴. سهمیه نرخ اول را بهموقع مصرف کنید: اعتبار سهمیه نرخ اول به ۳ ماه کاهش یافته است و در صورت عدم مصرف، از بین میرود .
۵. مالکان چند خودرو: حتماً در سامانه fcs.niopdc.ir نسبت به انتخاب خودروی اصلی خود اقدام کنید تا سهمیه یارانهای شما قطع نشود .
جمعبندی کاربردی
اندیشه- معاصر نوشت: طرح جدید بنزین از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ با هدف مدیریت مصرف و کاهش ناترازی تولید و مصرف به اجرا درآمده است. بر اساس این طرح، نرخهای اول و دوم بنزین و سهمیه خودروهای شخصی و موتورسیکلتها بدون تغییر باقی مانده است، اما نرخ سوم از ۵,۰۰۰ به ۱۰,۰۰۰ تومان افزایش یافته است.
اگر صاحب خودروی شخصی هستید، همچنان از سهمیه ۱۱۰ لیتری (۶۰ لیتر نرخ اول و ۵۰ لیتر نرخ دوم) بهرهمند میشوید و با استفاده از کارت سوخت شخصی، نیازی به پرداخت نرخ ۱۰ هزار تومانی ندارید. موتورسیکلتسواران نیز سهمیه ۴۵ لیتری خود را با همان نرخهای قبل دریافت میکنند.
توصیه میشود برای جلوگیری از پرداخت نرخ آزاد، حتماً از کارت سوخت شخصی خود استفاده کنید و سهمیه نرخ اول را حداکثر تا ۳ ماه مصرف کنید تا از بین نرود. همچنین اگر مالک چند خودرو هستید، در سامانه fcs.niopdc.ir نسبت به انتخاب خودروی اصلی برای دریافت سهمیه یارانهای اقدام کنید.
سوالات متداول
۱. طرح جدید بنزین از چه تاریخی اجرا شده است؟
طرح جدید بنزینی دولت از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ اجرایی شده است .
۲. نرخهای جدید بنزین در سال ۱۴۰۵ چیست؟
نرخ اول ۱,۵۰۰ تومان، نرخ دوم ۳,۰۰۰ تومان و نرخ سوم ۱۰,۰۰۰ تومان است. نرخهای اول و دوم برای سهمیههای کارت سوخت شخصی و نرخ سوم برای کارت اضطراری جایگاهها و برخی گروههای خاص اعمال میشود .
۳. سهمیه بنزین خودروهای شخصی در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
سهمیه ماهانه خودروهای شخصی ۱۱۰ لیتر (۶۰ لیتر نرخ اول و ۵۰ لیتر نرخ دوم) است که بدون تغییر باقی مانده است .
۴. نرخ ۱۰ هزار تومانی بنزین شامل چه کسانی میشود؟
عمدتاً شامل سوختگیری با کارت اضطراری جایگاهها، خودروهای دولتی، خودروهای وارداتی، مناطق آزاد و مصارف مازاد بر سهمیه میشود .
۵. اعتبار سهمیه نرخ اول چقدر است؟
اعتبار سهمیه نرخ اول (۱,۵۰۰ تومانی) از ۶ ماه به ۳ ماه کاهش یافته است و در صورت عدم مصرف، حذف میشود .
۶. قانون مالکان چند خودرو چیست؟
افرادی که مالک چند خودروی شخصی هستند، تنها برای یک دستگاه از خودروهای خود سهمیه یارانهای دریافت میکنند و باید در سامانه fcs.niopdc.ir خودروی اصلی را انتخاب کنند .