پایگاه خبری مکتوب‌نامه: سحر جعفریان‌عصر | روزنامه‌نگار
صید آیفون۱۸ از تنگه هرمز، خبری بود که یک روز پس از غرق شدن کشتی کانتینربر سنگاپوری در حوالی تنگه هرمز، سر و صدای بسیاری به پا کرد و از روز پنجشنبه(۲۳مهر) تا همین امروز، نه تنها این خبر از تب و تاب نیفتاده است بلکه هنوز هم شبکه‌های اجتماعی و صفحات فروش تلفن همراه بر این موج سوار هستند. به همت ویدئوهای هوش مصنوعی و بازنشر عجیب آنها در شبکه‌های اجتماعی، کم‌نبودند افرادی که به خیال صید آیفون۱۸ از دریا، خود را به شهرهای جنوبی رساندند و حتی همسایه‌های تنگه هرمز سوار بر قایق در میان موج دریا چشم گرداندند تا شاید نصیبی از این غنیمت داشته باشند. در این میان، برخی نیز به سبک و شیوه خود، دست به کلاهبرداری زدند و با ادعای فروش آیفون‌های دریایی، صفحات فروش آنلاین را با آگهی‌های عجیب از آیفون‌های زیر قیمت، آراسته کردند تا شاید قلابشان به جیب خریدار ساده‌دلی گیر کند. در کنار هشدارهای پلیس فتا و اتحادیه تلفن همراه در مورد کلاهبرداری با آیفون‌های دریایی، روایت برخی صیادهای محلی در گفت‌وگو با همشهری نیز نشان می‌دهد که هیچ‌کس به جز عطر، چوب روسی و کفش، کالای دیگری را به چشم ندیده است.
حاشیه‌های عجیب کشتی جنگ‌زده
کشتی تجاری و کانتینربر جی‌اف‌اس سنگاپور که در بندر جمیر عربستان پهلو گرفته بود، صبح چهارشنبه(۲۲مهر) بعد از تکمیل بارگیری، ۲هزار‌و۵۰۰کانتینری که میان عرشه خود جای داده بود، از بندر الجبیل عربستان شروع به حرکت کرد. طبق برنامه باید حوالی بعدازظهر در بندر قاسم پاکستان پهلو می‌گرفت اما اجازه عبور نداشت و در مسیر متوقف شد. کانتینرهای کشتی سنگاپوری یکی یکی به دریا فرو می‌رفتند و صدها کارتن و جعبه از بارشان روی آب شناور می‌شد. خیلی زود، اخبار و تصاویری از آن در شبکه‌های اجتماعی پیچید. لا‌به‌لای آن اخبار و تصاویری که حال و هوای جنگ و موشک و مین و پهپاد داشتند بیشتر از همه، توجه مخاطبان و کاربران به ویدئوهایی جلب شد که کوتاه بودند و کم‌کیفیت اما بسیار عجیب و غریب؛ ویدئوهایی که توسط شماری از صیادان و ماهیگیران محلی ضبط و اشتراک‌گذاری می‌شد. یکی از آن صیادان، محمد است که می‌خواهد نام‌خانوادگی‌اش در گفت‌وگو با همشهری محفوظ بماند:«ظهر بود. همون روز اول (۲۲مهر). از صیادای اسکله شیب‌دراز (جنوب قشم) شنیدم یه کشتی باری بزرگ چند بغل (مایل) اون‌طرف‌تر از ساحل به مین خورده. با ۳، ۲تا از بچه‌ها سوار قایق شدیم و زدیم به دریا.» محمد از بار کانتینرها میگوید:«از دور ۵، ۴کانتینر وسط آب دیدیم. دورتر، پشت همه‌شون، کشتی داشت می‌سوخت. یه سِری بسته‌های کوچیک و بزرگ هم کنار کانتینرا شناور بود. شکل بسته‌ها وسوسه‌مون می‌کرد؛ چون شبیه بارای مصرفی بودن. دروغ چرا، از مین و موشک هم می‌ترسیدیم. یکی، دو ساعت اون حوالی موتور خاموش می‌چرخیدیم.» ترس او و همراهانش با آمدن صیادان دیگر، کم شد و به بسته‌های شناور نزدیک شدند.
آیفون دریایی به شرط فالو و لایک
هر ساعت که می‌گذشت ویدئوهای بیشتری از بارهای در آب مانده کشتی کانتینربر آتش‌گرفته منتشر می‌شد. عبدالله، راننده لیفتراک در اسکله باری جزیره هرمز است که بنا به شرایط جنگی، کم‌کار شده است. او در گفت‌وگو با همشهری میگوید:«ویدئوهایی که ساعتای اول پخش شد واقعی بودن. بیشترشون هم با کنجکاوی و حس غنیمت جنگی گرفتن، گرفته می‌شد. ولی بعد از اینکه شایع شد بار کانتینرا آیفون۱۸پرومکس و ادکلن مارک‌داره، ورق برگشت. دیگه فقط صیاد و ماهیگیر نبود که به‌خاطر کنجکاوی یا بیکاری به دریا می‌زد. از ساحلا و شهرای دورتر میومدن برای صید آیفون! ما که آیفون ندیدیم.»
اجاره قایق برای صید آیفون
عبدالله که در اسکله باری جزیره هرمز شاغل است، همان شب نخست حادثه با برادرهایش قایق به آب انداخته بود:«شایعه آیفونای دریایی با چند تا فیلمی که هوش‌مصنوعی ساخته بود، داغ‌تر هم شد. شبی که ما رفتیم دریا جز ۴، ۳بسته اسپری اورجینال چیزی صیدمون نشد.» او گفت‌وگو را با اشاره به دیگر موارد متفاوت در حاشیه ماجرای بارهای لوکس کشتی سنگاپوری، ادامه می‌دهد:«همون شب وقتی برگشتیم اسکله، شنیدم یکی از همسایه‌ها قایقش رو ساعتی اجاره می‌ده به اونایی که می‌خوان برن آیفون‌گیری! بیشتر اونا هم بلاگر بودن؛ بلاگرای تازه‌کار و بلاگرای معروف. یکی‌شون از همون لب ساحل شروع کرد به محتواسازی؛ می‌گفت دارم می‌رم صید آیفون۱۸، هر کی سفارش داره اول فالوم کنه، بعدم بیعانه بده.» عبدالله علت شایعه‌شدن بارآیفون میان بارهای کشتی سنگاپوری را بی‌ارتباط با مبدا و مقصد آن نمی‌داند:«معمولا از کشورای عربی، گوشیای آیفون در حد نو، بارگیری می‌شن. برای همین خیلی از صیادا حدس می‌زدن شاید بار این کشتی هم آیفون باشه. البته بعضی کلاهبردارا هم ماهیای خودشون رو از این آب گل‌آلود می‌گیرند.»
واقعیت دیور در مزون‌های بندری
بار کانتیرهای کشتی سنگاپوری به سایت‌های خرید و فروش کالاهای نو و دست دوم هم رسید. آمار آگهی‌هایی که در دسته موبایل و با برچسب‌هایی مانند «۱۸پرومکس چِری از آب گرفته»، «اپل دریایی»، «حراج به‌علت خیس‌شدگی» و «آیفون، مستقیم از صیاد» درج می‌شوند، هنوز هم صعودی است. با یکی از آگهی‌دهندگان در استان هرمزگان تماس گرفتیم. آگهی‌دهنده، مرد جوانی است که ادعا دارد، جزو معدود افراد جوینده آیفون۱۸دریایی است:«دروغ چی؟ دیشب از آب گرفتمشون. ۹۷تان. به‌خاطر جعبه‌شون میدن ۲۲۰میلیون. حق داری که باور نکنی. آیفون زیادی بار کانتینرا نبوده یا اگه بوده بیشتر رفته سمت آبای امارات و عمان. آدرستو با عکس فیش واریزی برام بفرست…». آگهی‌دهنده دیگر، بیشتر از فروش، پی اثبات این است که آیفون۱۸پرومکس جزو بارهای لوکس کشتی تازه غرق‌شده بوده و به شکل عجیبی تأکید دارد:«خودت دو دو تا چهار تا کن؛ چرا بعد از ماجرای این کشتی و باراش، ریجستری آیفون۱۸ اونم فقط پرومکس لغو شده؟ اصلا چرا موبایل‌فروشا این روزا مثل اسفند رو آتیش شدن؛ چون این تعداد آیفون جدید بیاد تو بازار، قیمتا می‌شکنه و اونا ضرر می‌کنن!» آگهی‌دهنده سوم اما آیفون‌دریایی نمی‌فروشد. او میگوید:«…من فقط از کلیدواژه تِرند این روزا یعنی آیفونای خیس و دریاس که آگهیم اومده بالا، …وگرنه که این آیفونا رو هیچکی ندیده…حتی ما که بندرعباسیم.» در دسته آگهی‌های آرایشی و بهداشتی، رد ادکلن‌های دیوری که از کانتینرهای دریایی جنگ‌زده بیرون آمده‌اند، پیداست. مهشید، یکی از فعالان فضای مجازی که ساکن بندرعباس است درباره این دسته از آگهی‌ها به همشهری میگوید:«هر قدر آیفون۱۸دروغ بوده، ادکلن و اسپری دیور راسته. الان تعداد زیادی‌شون دارن توی مزون‌ها فروش می‌رن.»