پایگاه خبری مکتوب‌نامه: این دورکاری به‌صورت یکسان و اجباری برای همه کارمندان دولت نخواهد بود و مشمولیت آن به نوع فعالیت‌ها و قابلیت انجام کار به‌صورت غیرحضوری بستگی دارد. در این طرح جدید، ملاک ارزیابی کارکنان بر اساس عملکرد و نتایج کار است و نه صرفاً حضور فیزیکی در محل کار.
دورکاری و هدفگذاری‌های جدید
سازمان اداری و استخدامی برنامه‌ای را اعلام کرده که بر اساس آن نهادهای دولتی می‌توانند حداقل دو روز در هفته از ظرفیت دورکاری بهره‌برداری کنند. این برنامه برای میلیون‌ها کارمند و ادارات دولتی اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش عمده‌ای از کارهای اداری می‌تواند بدون نیاز به حضور فیزیکی انجام شود.
دولت در نظر دارد که دورکاری را به ابزاری برای مدیریت بهتر وظایف، ارزیابی عملکرد و افزایش بهره‌وری تبدیل کند و نه تنها به عنوان یک مزیت رفاهی.
معنای دقیق دورکاری دو روز در هفته
سازمان اداری و استخدامی اعلام کرده است که دستگاه‌ها باید حداقل دو روز در هفته از دورکاری استفاده کنند، اما این به معنای تنها انتقال محل کار از اداره به منزل نیست. برای هر کارمند باید مشخص شود که چه وظایفی بر عهده دارد، خروجی مورد انتظار چیست، مدت زمان اجرای وظایف چگونه خواهد بود و ارزیابی عملکرد توسط چه کسی انجام می‌شود.
بنابراین، ارزیابی کارکنان بر اساس نتیجه و خروجی کار انجام می‌شود و دیگر صرفاً حضور فیزیکی ملاک ارزیابی نیست.
آیا دورکاری اجباری برای همه است؟
یکی از سؤالات مهم این است که آیا همه کارکنان باید دو روز در هفته دورکار باشند یا خیر. در حال حاضر، موضوع دورکاری به‌عنوان ظرفیتی برای حداقل دو روز در هفته مطرح شده و اجباری بودن آن برای همه کارکنان دولت در نظر گرفته نشده است.
پیش‌نویس جدید بر تفکیک فعالیت‌ها بر اساس نوع شغل تأکید دارد. وظایفی که نیاز به تمرکز فردی، فعالیت‌های علمی و پژوهشی یا انجام مستقل دارند، بیشتر قابلیت دورکاری دارند، در حالی که فعالیت‌های گروهی و نیازمند تعامل حضوری باید در محل کار انجام شوند.
مشاغل مناسب برای دورکاری
براساس ضوابط پیشنهادی، مشاغلی که امکان انجام بخش عمده وظایفشان به شکل مستقل و بدون نیاز به حضور فیزیکی را دارند، گزینه‌های مناسبی برای دورکاری هستند. این مشاغل شامل موارد زیر می‌شوند:
- فعالیت‌های کارشناسی، پژوهشی، تحلیل داده، تهیه گزارش، نگارش و بررسی اسناد
- وظایفی که خروجی آنها به‌راحتی قابل اندازه‌گیری باشد
در مقابل، مشاغلی که به همکاری همزمان کارکنان، حضور مستقیم با مردم یا تعامل میدانی نیاز دارند، محدودیت بیشتری برای دورکاری دارند.
معیار ارزیابی عملکرد کارکنان دورکار
در طرح جدید، ارزیابی عملکرد کارمندان دورکار بر اساس خروجی واقعی و مشخصات وظایف تعیین شده است. مسئولیت‌ها، زمان‌بندی انجام کار و ارزیاب برای هر کارمند مشخص خواهد شد.
این سازوکار، دورکاری را از یک مدل صرف «عدم حضور در محل کار» به یک سیستم مبتنی بر نتیجه و عملکرد تبدیل می‌کند.
تغییرات در پرداخت مزایا و اضافه‌کار
موضوع پرداخت مزایا و اضافه‌کار کارکنان دورکار در طرح جدید نیز مورد توجه قرار گرفته است. رابطه عملکرد و میزان پاداش باید شفاف باشد و پرداخت‌ها می‌تواند بر اساس حجم و کیفیت کار انجام شود.
ارزیابی دقیق‌تر خروجی کار، اهمیت بیشتری پیدا کرده و دورکاری به معنای حذف یا کاهش ارزیابی عملکرد نخواهد بود.
نرم‌افزار مدیریت دورکاری
از بخش‌های کلیدی طرح، طراحی نرم‌افزاری برای مدیریت بهتر دورکاری است که وظایف، زمان‌بندی، خروجی و عملکرد کارکنان را به‌صورت دیجیتال مدیریت خواهد کرد. این سامانه به تبدیل دورکاری از حالت موقت به یک روش منظم برای اجرای فعالیت‌های اداری کمک خواهد کرد.
زمان اجرایی شدن طرح دورکاری
پیش‌نویس مقررات جدید دورکاری در تاریخ سوم مهرماه ۱۴۰۵ به هیئت دولت ارائه شده است. هدف از تدوین این پیش‌نویس، رفع مشکلاتی از جمله زیرساخت‌ها، امنیت داده‌ها، فرهنگ‌سازی و ارتقای دیدگاه مدیران به دورکاری است.
پس از تصویب و ابلاغ رسمی، جزئیات نحوه اجرا و شرایط مشمولان به‌طور دقیق‌تر مشخص خواهد شد.
دلایل توسعه دورکاری در دولت
دورکاری نه‌تنها به کاهش حضور فیزیکی منجر می‌شود، بلکه به اهدافی مانند افزایش بهره‌وری، انعطاف‌پذیری کاری، کاهش رفت‌وآمد و توسعه دولت الکترونیک مرتبط است.
در سال ۱۴۰۵ نیز مدیریت مصرف انرژی بخشی از سیاست‌ها بود که به کاهش ساعات حضور کارکنان و انجام بخشی از وظایف به‌صورت دورکاری انجامید، اما طرح جدید ابعاد دیگری نیز به همراه دارد.
تفاوت دورکاری جدید با روش‌های مقطعی گذشته
دورکاری پیشین بیشتر پاسخی اضطراری به شرایط خاص نظیر بحران انرژی بود. در مقابل، طرح جدید آن را به‌عنوان بخشی از نظام مدیریت امور معرفی کرده که با تعیین وظایف مشخص، خروجی قابل اندازه‌گیری و ارزیابی عملکرد همراه است.
بنابراین، طرح دورکاری می‌تواند به یک روش مدیریتی منظم‌تر و مستمر تبدیل شود.
جدول خلاصه جزئیات طرح دورکاری ۲ روز در هفته
- میزان دورکاری: حداقل ۲ روز در هفته
- کارکنان دستگاه‌های اجرایی با توجه به ماهیت فعالیت
- نحوه تعیین وظایف: مشخص شدن مسئولیت و خروجی مورد انتظار
- معیار ارزیابی: حجم و کیفیت کار و نتیجه واقعی فعالیت
- مشاغل مناسب‌تر: فعالیت‌های فردمحور، کارشناسی، علمی و پژوهشی قابل انجام غیرحضوری
- مشاغل با محدودیت بیشتر: فعالیت‌های گروهی، حضوری و نیازمند تعامل مستقیم