پایگاه خبری مکتوبنامه: در روزهای اخیر خبرهایی درباره حذف حق عائله مندی و حق اولاد از حقوق بازنشستگان منتشر شده و همین موضوع باعث نگرانی بخشی از مستمری بگیران شده است. بررسی آخرین توضیحات سازمان تامین اجتماعی نشان می دهد موضوع به این سادگی که در برخی خبرها عنوان شده نیست.
سازمان تامین اجتماعی در توضیحات رسمی خود درباره افزایش حقوق و متناسب سازی سال ۱۴۰۵ اعلام کرده است که کمک هزینه عائله مندی و اولاد برای مستمری بگیران غیردولتی، مانند حقوق کارکنان دولت، یک تعهد قانونی مستقیم و الزام آور برای سازمان محسوب نمی شود. این سازمان همچنین اعلام کرده که پرداخت این مزایا در سال های گذشته در چارچوب مجوزهای موجود، منابع مالی و با هدف حمایت از معیشت بازنشستگان انجام شده است.
بنابراین، آنچه در سال ۱۴۰۵ اتفاق افتاده، به معنای تصویب یک قانون برای حذف دائمی حق عائله مندی و حق اولاد همه بازنشستگان نیست. مسئله اصلی به نحوه پرداخت مزایای جانبی مستمری بگیران تامین اجتماعی و تفاوت میان بازنشستگان دولتی و غیردولتی مربوط می شود.
علت حذف یا تغییر پرداخت حق اولاد و عائله مندی چیست؟
طبق توضیحات سازمان تامین اجتماعی، افزایش اصل مستمری ها در سال ۱۴۰۵ با اولویت بیشتری دنبال شده و به دلیل محدودیت منابع و اعتبارات، مزایای جانبی در سطح سال گذشته نگه داشته شده است.
سازمان تاکید کرده که کمک هزینه مسکن، کمک معیشت، عائله مندی و اولاد در قوانین و مقررات مربوط به تامین اجتماعی شرایط متفاوتی دارند.
در واقع، سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده است که اگر یک مزایا در زمان بیمه پردازی مشمول کسر حق بیمه بوده باشد، در محاسبه اصل مستمری نیز اثر خود را خواهد داشت اما مزایایی که مشمول کسر حق بیمه نبوده اند، الزام قانونی برای پرداخت آنها پس از بازنشستگی به همان شکل وجود ندارد.
به همین دلیل، موضوع حق عائله مندی و حق اولاد بازنشستگان را باید از موضوع افزایش سالانه مستمری جدا کرد.
حق عائله مندی بازنشستگان تامین اجتماعی با کارکنان دولت یکسان نیست
یکی از نکات مهم در این موضوع، تفاوت میان بازنشستگان دولتی و بازنشستگان تامین اجتماعی است.
سازمان تامین اجتماعی در پاسخ به پرسش های بازنشستگان اعلام کرده است که افزایش کمک هزینه عائله مندی و اولاد برای مستمری بگیران دولتی بر اساس مقرراتی مانند بند ۴ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون بودجه سال ۱۴۰۵ انجام شده است.
اما برای مستمری بگیران غیردولتی، یعنی گروهی که از سازمان تامین اجتماعی مستمری دریافت می کنند، این مزایا از محل منابع سازمان و در قالب مزایای حمایتی پرداخت شده است. بنابراین مبنای قانونی پرداخت آنها با بازنشستگان دولتی تفاوت دارد.
این تفاوت یکی از دلایل اصلی ایجاد ابهام و انتشار خبرهای مربوط به حذف حق عائله مندی و حق اولاد در سال جاری است.
آیا حق عائله مندی و حق اولاد برای همیشه حذف شده است؟
بر اساس توضیحات فعلی سازمان تامین اجتماعی، نمی توان گفت قانون جدیدی تصویب شده که به موجب آن حق عائله مندی و حق اولاد برای همیشه از حقوق تمام بازنشستگان حذف شده باشد.
آنچه سازمان اعلام کرده این است که این مزایا برای مستمری بگیران غیردولتی جزو تعهدات قانونی اصلی سازمان محسوب نمی شود و پرداخت آنها در سال های گذشته در چارچوب منابع و مجوزهای موجود انجام شده است.
در همین حال، گزارش های منتشرشده در اول مهر ۱۴۰۵ از پیگیری برای بازگشت یا جبران پرداخت این مزایا حکایت دارد و دبیر هیئت امنای سازمان تامین اجتماعی نیز درباره این موضوع توضیحاتی ارائه کرده است. بنابراین وضعیت پرداخت این دو مزایا همچنان موضوع پیگیری و بررسی است.
آیا حق اولاد بازنشستگان تامین اجتماعی در فیش حقوقی حذف شده است؟
برخی بازنشستگان در فیش حقوقی سال ۱۴۰۵ خود متوجه تغییر یا حذف برخی اقلام مربوط به عائله مندی و اولاد شده اند و همین موضوع به انتشار گسترده خبر «حذف دو واریزی از حقوق بازنشستگان» منجر شده است.
با این حال، برای بررسی وضعیت هر فرد باید نوع صندوق بازنشستگی، وضعیت تاهل، تعداد فرزندان واجد شرایط و نحوه درج مزایا در حکم و فیش حقوقی مورد بررسی قرار گیرد.
بنابراین نمی توان از روی وضعیت یک گروه یا یک نوع فیش، نتیجه گرفت که همه بازنشستگان کشور مشمول حذف یکسان شده اند.
کمک هزینه مسکن و معیشت بازنشستگان حذف نشده است
موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، کمک هزینه مسکن و کمک به تامین معیشت است.
سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده است که این دو مزایا در سال ۱۴۰۵ حذف نشده اند، اما افزایش نیز نداشته اند.
بر اساس اعلام سازمان، کمک هزینه مسکن ماهانه ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار ریال و کمک به تامین معیشت ماهانه ۶ میلیون ریال برای مشمولان پرداخت می شود.
بنابراین هر خبری که از «حذف تمام مزایای جانبی بازنشستگان» صحبت کند، با توضیح رسمی سازمان تامین اجتماعی همخوانی ندارد.
افزایش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ چه شد؟
در سال ۱۴۰۵، افزایش اصل مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی جدا از موضوع مزایای جانبی اعمال شده است.
طبق اعلام رسمی سازمان تامین اجتماعی، مستمری حداقل بگیران در سال ۱۴۰۵ ۶۰ درصد افزایش یافته و مبلغ مستمری آنان به ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است.
برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال اعمال شده است.
بنابراین اگر بازنشسته ای در فیش حقوقی خود افزایش مستمری را مشاهده کرده اما مبلغ عائله مندی یا اولاد برای او متفاوت شده است، این دو موضوع نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
آیا حذف حق عائله مندی روی اصل حقوق بازنشسته اثر می گذارد؟
این موضوع بستگی به ماهیت مزایا و سابقه بیمه فرد دارد.
تامین اجتماعی تاکید کرده است مزایایی که در دوره بیمه پردازی مشمول کسر حق بیمه بوده اند، در اصل مستمری و محاسبات مربوط به آن لحاظ می شوند اما مزایایی که مشمول حق بیمه نبوده اند، بر اساس مقررات الزام یکسانی برای پرداخت به عنوان مستمری ندارند.
به همین دلیل باید میان اصل مستمری بازنشستگی و مزایای جانبی و حمایتی تفاوت قائل شد.
اصل مستمری بر اساس قوانین مربوط به سابقه بیمه و دستمزد مشمول بیمه محاسبه می شود و حذف یا تغییر یک مزیت حمایتی لزوما به معنی کاهش اصل مستمری نیست.
بازنشستگان برای پیگیری چه کاری انجام دهند؟
بازنشستگانی که در فیش حقوقی خود با حذف یا تغییر حق عائله مندی و حق اولاد مواجه شده اند، بهتر است ابتدا حکم و فیش حقوقی خود را بررسی کنند.
در صورت وجود مغایرت، موضوع را می توان از مسیرهای رسمی سازمان تامین اجتماعی پیگیری کرد.
مرکز تماس ۱۴۲۰ تامین اجتماعی نیز برای پاسخگویی به پرسش های بیمه شدگان و مستمری بگیران فعال است. کانال اطلاع رسانی رسمی سازمان نیز سامانه خدمات غیرحضوری و اطلاعیه های مربوط به احکام و مستمری ها را اعلام می کند.
آخرین وضعیت حق عائله مندی و حق اولاد بازنشستگان
برآیند آخرین اطلاعات منتشرشده نشان می دهد که خبر تغییر یا حذف پرداخت حق عائله مندی و حق اولاد برای برخی مستمری بگیران تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ دارای مبنای خبری است، اما عنوان «حذف دائمی حق عائله مندی و حق اولاد همه بازنشستگان» دقیق نیست.
سازمان تامین اجتماعی می گوید این مزایا برای مستمری بگیران غیردولتی، تعهد اصلی و الزام آور سازمان محسوب نمی شود و پرداخت آنها در سال های گذشته با مجوز و در چارچوب منابع موجود صورت گرفته است.
از سوی دیگر، گزارش های منتشرشده در اول مهر نشان می دهد موضوع بازگشت یا جبران پرداخت های مربوط به این مزایا همچنان در حال پیگیری است. بنابراین برای اعلام قطعی درباره بازگشت مبالغ یا نحوه پرداخت ماه های آینده، باید منتظر اطلاعیه رسمی جدید سازمان تامین اجتماعی ماند.
پیگیر آخرین اطلاعیه سازمان تامین اجتماعی درباره وضعیت حق عائله مندی، حق اولاد، فیش حقوقی و مزایای جانبی بازنشستگان خواهد بود.