پایگاه خبری مکتوبنامه:
بر اساس تصویبنامه هیئت وزیران، دستگاههای اجرایی میتوانند بخشی از کمکهای رفاهی کارکنان خود را با رضایت آنان به «کیف پول ایران» منتقل کنند. حداقل مبلغ پیشبینیشده در مصوبه برای این بخش ماهانه یک میلیون تومان است.
نکته مهم اینجاست که این یک میلیون تومان افزایش جدید حقوق نیست؛ بلکه بخشی از پرداختهای موجود کارمند است که شکل پرداخت آن تغییر میکند.
حقوق هم میتواند وارد کیف پول شود؟
بله، اما اختیاری.
حمیدرضا احمدیان، معاون حکمرانی الکترونیک و هوشمندسازی دولت در سازمان اداری و استخدامی، اعلام کرده انتقال وجه به کیف پول تنها با رضایت کارمند انجام میشود و سقف اجباری یک میلیون تومانی نیز وجود ندارد.
به گفته او، کارمند میتواند درخواست کند مبلغ بیشتری از پرداختی خود و حتی تمام حقوقش به کیف پول منتقل شود؛ در مقابل، در شرایط عادی میتواند درخواست کند هیچ مبلغی از حقوق او وارد کیف پول نشود.
بنابراین برخلاف برخی برداشتها، قرار نیست دولت بهطور خودکار حقوق همه کارکنان را از حساب بانکی به کیف پول منتقل کند.
یارانه نقدی هم وارد کیف پول میشود؟
بخش مهمتر مصوبه به یارانهها مربوط است.
بر اساس تصویبنامه دولت، سازمان هدفمندسازی یارانهها اجازه دارد تمهیدات لازم برای واریز بخشی از یارانه نقدی سرپرستان خانوار به کیف پول ایران را فراهم کند.
این عبارت اهمیت زیادی دارد. دولت فعلاً اجازه ایجاد این سازوکار را صادر کرده است؛ بنابراین نباید آن را به این معنا دانست که از این ماه یارانه تمام خانوارها به کیف پول منتقل میشود.
اگر این بخش عملیاتی شود، اطلاعات مشمولان شامل کد ملی، شماره تلفن همراه و میزان اعتبار باید در اختیار بانک مرکزی قرار گیرد و بانک مرکزی کیف پول افراد را ایجاد یا شارژ کند.
«کیف پول ایران» چیست؟
کیف پول ایران زیرساختی است که بانک مرکزی برای پرداختهای خرد و انتقال سادهتر وجه راهاندازی کرده است.
این ابزار قرار نیست کارت بانکی را حذف کند، بلکه بهعنوان مکمل شبکه بانکی طراحی شده است. هدف اعلامشده آن، تسهیل تراکنشهای خرد و ایجاد یک مسیر دیگر برای پرداختهای هدفمند است.
سقف مانده کیف پول نیز در زمان معرفی این طرح ۱۵ میلیون تومان اعلام شده است.
یکی از ویژگیهای مهمی که مسئولان برای این زیرساخت مطرح کردهاند، امکان استفاده از آن در شرایط اختلال شبکه و برای برخی پرداختها بدون وابستگی کامل به اینترنت است. معاون سازمان اداری و استخدامی نیز توسعه کیف پول را از منظر «تابآوری شبکه پرداخت در شرایط اضطراری» مهم دانسته است.
دولت چرا میخواهد پرداختها را به کیف پول ببرد؟
در ظاهر، کیف پول یک ابزار پرداخت جدید است؛ اما در صورت توسعه، میتواند نحوه توزیع بخشی از منابع دولتی را تغییر دهد.
اکنون یارانه نقدی مستقیماً به حساب بانکی سرپرست خانوار و حقوق نیز به حساب کارکنان واریز میشود. کیف پول ایران یک لایه دیگر میان دولت، شبکه بانکی و دریافتکننده ایجاد میکند.
این زیرساخت در آینده میتواند برای پرداختهای هدفمند مورد استفاده قرار گیرد؛ برای مثال دولت میتواند یک اعتبار مشخص را برای گروه خاصی از افراد اختصاص دهد و آن را مستقیماً در کیف پول آنها شارژ کند.
در نتیجه، امکان تفکیک پرداختهای مختلف مثل حقوق، رفاهیات، حمایت معیشتی و یارانه نیز بیشتر میشود.
آیا بازنشستگان هم وارد طرح میشوند؟
مصوبه دولت فقط به کارمندان محدود نمانده است.
در متن مصوبه پیشبینی شده که با درخواست مشمولان، ظرفیت این سامانه بتواند برای سایر پرداختیها به حقوقبگیران و مستمریبگیران نیز مورد استفاده قرار گیرد.
به این ترتیب، اگر طرح توسعه پیدا کند، بازنشستگان و مستمریبگیران هم میتوانند در مراحل بعدی به جمع استفادهکنندگان از این زیرساخت اضافه شوند.
آیا پول کیف پول با پول حساب بانکی فرق دارد؟
از نظر ارزش پولی، خیر؛ اما نحوه استفاده از آن میتواند متفاوت باشد.
پول موجود در حساب بانکی معمولاً بدون محدودیت خاصی از طریق کارت، انتقال وجه یا برداشت نقدی قابل استفاده است. کیف پول اما برای پرداختهای خرد و مشخص طراحی شده و بسته به قواعدی که برای هر پرداخت تعیین میشود، ممکن است نحوه مصرف اعتبار متفاوت باشد.
به همین دلیل جزئیات اجرایی طرح اهمیت زیادی دارد؛ بهویژه اینکه اعتبارهای دولتی در آینده تا چه اندازه قابل انتقال، برداشت یا مصرف در همه پذیرندگان خواهند بود.
آیا یارانه نقدی حذف میشود؟
در مصوبه فعلی هیچ تصمیمی مبنی بر حذف یارانه نقدی و جایگزینی کامل آن با کیف پول اعلام نشده است.
آنچه تصویب شده، امکان استفاده از کیف پول برای بخشی از یارانه نقدی است. بنابراین تا زمانی که تصمیم اجرایی جدیدی اعلام نشود، نمیتوان گفت مدل فعلی پرداخت یارانه کنار گذاشته خواهد شد.
کیف پول ایران چه چیزی را تغییر میدهد؟
اهمیت این طرح نه در «یک میلیون تومان» بلکه در زیرساختی است که دولت در حال ایجاد آن است.
اگر طرح بهطور گسترده اجرا شود، ممکن است در سالهای آینده بخشی از:
حقوق کارکنان، رفاهیات، یارانه نقدی، کمکهای معیشتی و پرداختهای مستمریبگیران
از طریق یک کیف پول مرکزی پرداخت شود.
فعلاً اجرای این مدل برای کارمندان به رضایت خود آنها وابسته است و درباره یارانهها نیز تنها مجوز ایجاد سازوکار انتقال صادر شده است. اما مصوبه جدید نشان میدهد «کیف پول ایران» قرار است نقشی فراتر از یک ابزار ساده پرداخت داشته باشد و به یکی از کانالهای توزیع پرداختهای دولتی تبدیل شود.