ایران: پیش شرط‌های خود را در مذاکرات با آمریکا حفظ کرد

پایگاه خبری مکتوب‌نامه: گاردین در گزارشی درباره تحولات دیپلماتیک ایران و آمریکا

دونالد ترامپ مذاکرات سه ساعته در یکی از اتاق های مقر سازمان ملل را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» توصیف کرد و از احتمال برگزاری دور دیگری از گفت و گوها در آینده نزدیک سخن گفت. پس از این اظهارات، بهای نفت خام برنت برای نخستین بار در دو هفته گذشته به کمتر از ۱۰۰ دلار، معادل ۷۵ پوند، در هر بشکه رسید.

استیو ویتکاف نیز این دیدار را «امیدبخش، سازنده و موفق» خواند.

ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت آمریکا به زودی باید درباره انتخاب میان «نابود کردن جمهوری اسلامی» و کمک به تبدیل ایران به «یکی از کشورهای بزرگ خاورمیانه» تصمیم بگیرد. او پیش از این نیز در جریان رایزنی ها با ایران چنین تهدیدهایی را مطرح کرده بود.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اصل برگزاری تماس با طرف آمریکایی را در تهران تایید کرد، اما سخنان او نشانه ای از پذیرش تغییر موضع ایران در مذاکرات نداشت.

بقائی اعلام کرد این تعامل با میانجیگری قطر صورت گرفته و هدف آن انتقال شروط ایران به طرف آمریکایی بوده است. پایان جنگ در همه ابعاد، توقف اقدامات آمریکا، رفع محاصره دریایی و جنگ اقتصادی و آزادسازی دارایی های ایران

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با توجه به احتمال شکل گیری واکنش های منفی در داخل کشور، تاکید کرد که مواضع و خواسته های تهران به طرف مقابل منتقل شده است.

ایران پیش از بازگشت به میز مذاکره، هفت پیش شرط تعیین کرده بود. مقام های ایرانی طی دو روز گذشته نیز گفته بودند چنانچه این شروط پذیرفته شود، امکان بازگشایی تنگه هرمز در مدت هفت روز وجود خواهد داشت.

یکی از موضوعات مورد اختلاف، ایجاد مسیر مشخص کشتیرانی در تنگه هرمز است. بر اساس این طرح، کشتی های تجاری از آبراهی عبور می کنند که بخش عمده آن در آب های ایران قرار دارد و مدیریت آن به جای عمان، به ایران واگذار می شود. اجرای چنین طرحی به موافقت آمریکا و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس نیاز دارد.

تلاش آمریکا برای مهار قیمت نفت

ادامه مذاکرات برای سه ساعت می تواند نشانه ای از شکل گیری برخی پیشرفت ها میان دو طرف باشد.

دولت آمریکا برای کاهش بهای نفت و افزایش دسترسی به سوخت و دیگر فرآورده های پالایش شده، به ویژه پیش از انتخابات میان دوره ای ماه نوامبر، با فشار داخلی روبرو است.

آخرین داده های منتشر شده نشان می دهد روزانه کمتر از پنج نفتکش قابل شناسایی از تنگه هرمز عبور می کنند. با این حال، برآوردهای نیروی دریایی آمریکا از عبور شمار بسیار بیشتری از نفتکش ها حکایت دارد.

همزمان، بسته ماندن تنگه هرمز و ابهام درباره سطح کنترل نیروهای حوثی، نگرانی ها درباره باب المندب را نیز افزایش داده است. این آبراه، دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل می کند و یکی دیگر از مسیرهای مهم انتقال انرژی به شمار می رود.

شواهد زیادی وجود ندارد که نشان دهد ترامپ خواهان آغاز دوباره جنگی گسترده با ایران یا حتی حوثی ها است. این موضوع به ویژه در شرایطی اهمیت دارد که جمهوری خواهان می کوشند سیاست داخلی آمریکا را از جنگی دور نگه دارند که در میان مردم این کشور محبوبیت چندانی ندارد و بسیاری معتقدند آمریکا در آن دستاوردی نداشته است.

افزایش فشار تحریم ها علیه ایران

ایران زیر فشار شدیدتر تحریم ها قرار گرفته است. محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را تقریبا متوقف کرده و دسترسی تهران به ارز خارجی مورد نیازش را محدود ساخته است.

هواپیماهای مسافربری ایران روز چهارشنبه با خطر توقف فعالیت در نقاط مختلف جهان روبرو شدند؛ زیرا آمریکا هشدار داده است هر نهادی که با ناوگان غیرنظامی ایران همکاری کند، با تحریم های ثانویه مواجه خواهد شد.

مقام های ایرانی برای حفظ ارتباطات هوایی، مذاکرات فشرده ای با کشورهای همسایه انجام داده اند تا مسیر جایگزینی برای پروازها ایجاد شود. با این حال، گزارش ها حاکی است عمان و عراق تحت فشار قرار گرفته اند تا حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای مسافربری ایران ببندند.

مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، قرار است روز چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند. او در شرایطی وارد نیویورک شد که مذاکرات ایران و آمریکا در جریان بود و سفر خود را با پروازی از تهران انجام داد.

پزشکیان از طرفداران گفت و گو با آمریکا محسوب می شود، اما در مذاکرات اخیر نقش مستقیم نداشته است. او پیشتر گفته بود تفاهم نامه ای که در ۱۷ ژوئن با آمریکا به دست آمد، همچنان می تواند مبنای آغاز مذاکرات باشد.

این تفاهم نامه پس از آن عملا از بین رفت که ایران و آمریکا یکدیگر را به نقض مفاد آن و تلاش برای در اختیار گرفتن کنترل تنگه هرمز متهم کردند.

موضع ایران این است که متن تفاهم نامه، کنترل موقت تنگه را تا زمان دستیابی به توافقی بلندمدت درباره مدیریت آن، در اختیار تهران قرار داده بود. چنین توافقی می توانست دریافت هزینه خدمات ناوبری از سوی ایران و عمان را نیز در بر بگیرد.

انتظار می رود پزشکیان در سخنرانی خود، آنچه را استانداردهای دوگانه غرب

مقایسه واکنش اروپا به جنگ اوکراین با موضع این کشورها در قبال حمله به ایران و همچنین رفتار اسرائیل با فلسطینیان در غزه، از محورهای تکرارشونده در سخنان رئیس جمهور ایران بوده است.

انتقاد مکرون از رویکرد غرب

در میان سخنرانی های روز سه شنبه در مجمع عمومی سازمان ملل، برخی از صریح ترین انتقادها از ناتوانی غرب در ایجاد صلح از سوی رهبران اروپایی و عرب مطرح شد.

امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، در آخرین سخنرانی خود در سازمان ملل، تلاش آمریکا و اسرائیل برای تغییر حکومت ایران را زیر سوال برد. او گفت هرگاه چند کشور، حتی با ادعای دفاع از نظم بین المللی، بخواهند به جای مردم درباره سرنوشت یک حکومت تصمیم بگیرند، نتیجه معمولا گسترش هرج و مرج خواهد بود.

مکرون همچنین تاکید کرد غرب در برقراری صلح در غزه ناکام مانده است.

رئیس جمهور فرانسه با اشاره به ادعاها درباره برقراری صلح گفت چنین صلحی حتی برای یک لحظه نیز مسیرهای بشردوستانه را باز نکرده است. او پرسید آیا جهان باید در برابر وضعیتی که موجب شرمساری همگان است سکوت کند و پاسخ داد که چنین چیزی پذیرفتنی نیست.

مکرون پس از آنکه گفت حماس در کرانه باختری حضور ندارد و وضعیت این منطقه با غزه متفاوت است، با واکنش تند اسرائیل روبرو شد.

ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، نیز اسرائیل را به تغییر پیوسته اهداف، ادامه حملات، تخریب زیرساخت های غیرنظامی در غزه و خودداری از عقب نشینی از این منطقه جنگ زده متهم کرد.

او گفت نتیجه این سیاست ها آن بوده است که جمعیت فلسطینی غزه در محدوده ای کمتر از یک سوم مساحت این منطقه محصور شده اند.

پادشاه اردن تاکید کرد جامعه جهانی دیگر نباید اقدامات اسرائیل را تنها عملیات نظامی موقت یا پیامد طبیعی جنگ بداند.

عبدالله دوم افزود مسئولیت پذیری از زمانی آغاز می شود که واقعیت ها همان گونه که هستند نامگذاری شوند؛ یعنی تلاش برای از میان بردن زندگی فلسطینیان و ایجاد واقعیتی سرزمینی جدید در غزه.